Wniosek o specjalne zezwolenie na pobyt

Kobieta układająca dłonie w okrąg

Czym jest specjalne zezwolenie na pobyt

Specjalne zezwolenie na pobyt to instytucja, w ramach której minister sprawiedliwości wyjątkowo dopuszcza do pobytu cudzoziemców podlegających podstawom wydalenia (art. 24 ustawy o kontroli imigracyjnej) – m.in. po nielegalnym wjeździe, nielegalnym pobycie lub po cofnięciu statusu pobytu – na podstawie art. 50 ustawy o kontroli imigracyjnej i uznawaniu uchodźców.

Wobec osób, które z zasady powinny opuścić Japonię, władza rozstrzyga, czy w konkretnym przypadku – po kompleksowej ocenie okoliczności – przyznać wyjątkowo pobyt. Zezwolenia udziela się często m.in. małżonkom Japończyków, osobom wychowującym dzieci z obywatelstwem japońskim, małżonkom rezydentów stałych oraz w sytuacjach wymagających względów humanitarnych.

Główne przypadki rozpatrywania specjalnego zezwolenia (art. 50 ust. 1, kolejne lit.)

gdy dana osoba uzyskała zezwolenie na pobyt stały;
gdy miała dawniej w Japonii zameldowanie jako obywatel japoński;
gdy przebywa w Japonii pod cudzą kontrolą z powodu handlu ludźmi lub podobnego działania;
gdy uznało się ją za uchodźcę lub beneficjenta ochrony uzupełniającej;
gdy minister sprawiedliwości uzna inne szczególne okoliczności uzasadniające pobyt.

Natomiast osoby skazane na karę pozbawienia wolności bezterminowo lub na ponad rok oraz spełniające określone w ustawie wyjątkowe podstawy wydalenia (zdanie wtrącone do ust. 1 tego artykułu) nie otrzymają specjalnego zezwolenia na pobyt, chyba że zachodzą „szczególne okoliczności” – np. konieczność leczenia zagrażającego życiu, przy której odmowa pobytu byłaby nieludzka.

Okoliczności brane pod uwagę przy decyzji (art. 50 ust. 5)

Przy ocenie wniosku uwzględnia się m.in. następujące kwestie.

powody chęci pozostania w Japonii;
więzi rodzinne (interes dziecka, powiązania z obywatelami japońskimi lub rezydentami specjalnie stałymi itd.);
dotychczasowe postępowanie (stosunki z lokalną społecznością, przestrzeganie prawa, brak lub obecność zachowań antyspołecznych itd.);
okoliczności wjazdu do Japonii;
czas pobytu w Japonii i status prawny w tym okresie;
okoliczności stanowiące podstawę nakazu wydalenia;
potrzeba względów humanitarnych;
sytuacja krajowa i międzynarodowa oraz wpływ na nielegalnie przebywających cudzoziemców w Japonii i inne okoliczności.

Agencja ds. Usług Imigracyjnych w „Wytycznych dotyczących specjalnego zezwolenia na pobyt” przedstawia sposób ważenia tych czynników. Rozpatrzenie wniosku ma miejsce, gdy czynniki pozytywne wyraźnie przeważają nad negatywnymi. Szczegóły znajdują się w materiałach opublikowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości i Agencję.

Szczególne podejście wobec dzieci urodzonych w Japonii

Zgodnie z kierunkiem wyznaczonym przez ministra sprawiedliwości w sierpniu 2023 r., wśród osób, którym wydano nakaz wydalenia, osoby urodzone w Japonii do 10 czerwca 2024 r. (data wejścia w życie nowelizacji ustawy o kontroli imigracyjnej), które kształciły się w szkole podstawowej, gimnazjum lub liceum, mogą – wyjątkowo, łącznie z rodziną – zostać objęte rozpatrzeniem w sprawie specjalnego zezwolenia na pobyt. Nie objęto jednak przypadków, gdy u rodziców występują rażące okoliczności negatywne (m.in. nielegalny wjazd lub lądowanie, użycie fałszywej karty pobytu, fikcyjny związek małżeński lub inne naruszenia co do zasady, poważne przestępstwa o charakterze antyspołecznym jak narkotyki czy prostytucja, kara pozbawienia wolności powyżej roku bez zawieszenia, wielokrotne wcześniejsze wyroki). Osoby kwalifikujące się otrzymują informację od regionalnych władz imigracyjnych.

Wymogi proceduralne

Podstawa prawna: Art. 50 ustawy o kontroli imigracyjnej i uznawaniu uchodźców
Podmioty: Cudzoziemcy spełniający podstawy wydalenia (art. 24 ustawy)
Termin składania: Od zaistnienia którejkolwiek z poniższych sytuacji do momentu wydania nakazu wydalenia:
1. zatrzymania na podstawie nakazu zatrzymania (w tym przy zezwoleniu na tymczasowe zwolnienie);
2. objęcia środkiem nadzoru
Sposób złożenia wniosku: 1. Cudzoziemcy zatrzymani na podstawie nakazu zatrzymania
Zgłasza się wolę wnioskowania, po czym po rozmowie z funkcjonariuszem imigracyjnym składa wniosek.
2. Cudzoziemcy z zezwoleniem na tymczasowe zwolnienie lub objęci środkiem nadzoru
Stawia się w regionalnym urzędzie imigracyjnym, po rozmowie składa wniosek. Jeśli wnioskodawca nie ukończył 16 lat lub z powodu choroby nie może sam złożyć wniosku, mogą to uczynić ojciec, matka, małżonek, dziecko lub krewny.
3. Cudzoziemcy osadzeni w zakładzie karnym itp.
Zgłasza się wolę wnioskowania, po czym po rozmowie z funkcjonariuszem imigracyjnym składa wniosek.
Opłata: Brak opłaty.
Środki odwoławcze: Brak.

※ Po wydaniu nakazu wydalenia wniosek o specjalne zezwolenie na pobyt z zasady nie jest już dopuszczalny.

Wykaz wymaganych dokumentów

Formularz

Wniosek o specjalne zezwolenie na pobyt – 1 egz. (na jedną osobę)
Wzór: Wniosek o specjalne zezwolenie na pobyt (PDF: 31 KB) (Agencja ds. Usług Imigracyjnych)

Dokumenty dodatkowe (jeśli dotyczą sprawy)

Przy zezwoleniu na pobyt stały
Kopia karty pobytu
Przy dawnym zameldowaniu jako obywatel japoński
Odpis aktu stanu cywilnego wyrejestrowanego z Japonii, zaświadczenie o wyrejestrowaniu lub elektroniczne zaświadczenie o wyrejestrowaniu
Przy pobycie pod cudzą kontrolą z powodu handlu ludźmi itp.
Oświadczenie (dowolna forma)
Przy uznaniu za uchodźcę lub beneficjenta ochrony uzupełniającej
Kopia zaświadczenia o uznaniu za uchodźcę lub beneficjenta ochrony uzupełniającej
Przy innych szczególnych okolicznościach uzasadniających pobyt
Dokumenty je potwierdzające

Tłumaczenia
Dokument sporządzony w języku obcym z zasady dołącza się z tłumaczeniem na język japoński. Tłumaczenia mogą nie być wymagane m.in. gdy: (1) dokument jest identyczny z wcześniej złożonym wraz z tłumaczeniem; (2) chodzi o materiały ogólnie sporządzane i rozpowszechniane po angielsku (np. broszury); (3) chodzi o powtarzalne dokumenty w języku angielskim, takie jak zaświadczenie o zatrudnieniu, ukończeniu szkoły, odpis z rejestru spółek czy umowa o pracę, bez potrzeby wiedzy specjalistycznej.

Linki referencyjne (Ministerstwo Sprawiedliwości / Agencja ds. Usług Imigracyjnych)

Czas od złożenia wniosku do decyzji

W szybszych sprawach bywa ok. 4–9 miesięcy; w trudniejszych nawet 3 lata; najczęściej około roku.

① Przykłady spraw z udzieleniem lub bez udzielenia specjalnego zezwolenia na pobyt

Przykłady udzielenia specjalnego zezwolenia na pobyt

Pobyt w Japonii 8 lat 9 mies., nielegalny pobyt 6 lat 11 mies., małżeństwo 4 lata 1 mies. z obywatelką Japonii – zezwolenie udzielone. (Status: małżonek obywatela Japonii itd. (małżeństwo międzynarodowe); okres pobytu: 1 rok)
Pobyt 12 lat 1 mies., nielegalny pobyt 1 rok, małżeństwo ok. 1 rok (łącznie 45 mies.) i dwoje małoletnich dzieci, małżonek obywatela Japonii – zezwolenie udzielone. (Status: małżonek obywatela Japonii itd.; okres: 1 rok)
Pobyt 18 lat (nielegalny wjazd), małżeństwo 1 rok 11 mies. z Japończykiem; brak dzieci z obecnym mężem, wychowywane dziecko z poprzedniego małżeństwa z obywatelstwem japońskim – zezwolenie udzielone. (Status: małżonek obywatela Japonii itd.; okres: 1 rok)
Pobyt 3 lata 1 mies. (nielegalny wjazd), małżeństwo 1 rok 3 mies., dwoje małoletnich dzieci, małżonek obywatela Japonii – zezwolenie udzielone. (Status: małżonek obywatela Japonii itd.; okres: 1 rok)
Pobyt 9 lat 4 mies., nielegalny pobyt 8 lat 11 mies., małżeństwo 4 lata, małżonek obywatela Japonii – zezwolenie udzielone. (Status: małżonek obywatela Japonii itd.; okres: 1 rok)

Przykłady odmowy specjalnego zezwolenia na pobyt

Pobyt 10 lat 5 mies. (nielegalny wjazd), małżeństwo 11 mies., trzykrotnie wcześniej poddana przymusowemu wydaleniu.
Pobyt 2 lata 10 mies., zatrzymanie za prostytucję, małżeństwo 1 rok 2 mies., jedna wcześniejsza historia przymusowego wydalenia, wątpliwości co do faktycznego wspólnego pożycia i małżeństwa.
Pobyt 7 lat 11 mies. (nielegalny wjazd), małżeństwo 2 mies., wcześniejszy nakaz opuszczenia kraju i wyrok 2 lat więzienia w zawieszeniu na 4 lata za naruszenie ustawy imigracyjnej (nielegalny wjazd); obecny wjazd jako pasażer na gapę statkiem; małżeństwo zawarte w areszcie.
Pobyt 11 lat 3 mies., zatrzymanie w związku z przestępstwem, nielegalny pobyt ok. 2 lata 3 mies., wyrok 3 lat więzienia za rozbój z ciężkim uszkodzeniem ciała.

② Gdy małżonek jest cudzoziemcem przebywającym legalnie

Przykłady udzielenia specjalnego zezwolenia na pobyt

Pobyt 9 lat 6 mies., nielegalny pobyt 9 lat 3 mies., małżeństwo ok. 1 rok 3 mies., małżonek ze statusem rezydenta stałego. (Status: małżonek obywatela Japonii itd.; okres: 1 rok)
Pobyt 6 lat, nielegalny pobyt 1 rok 4 mies., małżeństwo 1 rok 11 mies., małżonek rezydent stały. (Status: małżonek obywatela Japonii itd.; okres: 1 rok)
Pobyt 12 lat 9 mies., nielegalny pobyt 12 lat 9 mies., małżeństwo 6 mies., małżonek rezydent specjalnie stały. (Status: małżonek obywatela Japonii itd.; okres: 1 rok)
Pobyt 9 lat, nielegalny pobyt 8 lat, małżeństwo 1 rok, małżonek i dziecko rezydenci stałym statusem. (Status: rezydent długoterminowy; okres: 1 rok)
Pobyt 9 lat, zatrzymanie w związku z prostytucją, małżeństwo 6 lat 1 mies., dwoje małoletnich dzieci, wnioskodawca i dziecko rezydentami stałymi, małżonek statusem rezydenta długoterminowego. (Status: rezydent długoterminowy; okres: 1 rok)

Przykłady odmowy specjalnego zezwolenia na pobyt

Pobyt 6 lat 8 mies., nielegalny pobyt 3 lata 4 mies., małżeństwo 10 mies., wątpliwości co do faktycznego wspólnego pożycia i małżeństwa.
Pobyt 4 lata 6 mies., nielegalny pobyt 4 lata, małżeństwo 1 mies., zawarte w areszcie organów po wykryciu.
Pobyt 4 mies., nielegalny pobyt przy działalności poza statusem 1 mies., małżeństwo 2 mies., wątpliwości co do faktycznego wspólnego pożycia i małżeństwa.
Pobyt 8 lat 2 mies., nielegalny pobyt 3 lata, małżeństwo 8 mies., przy wykryciu posiadanie fałszywej karty pobytu.
Pobyt 18 lat, nielegalny pobyt 18 lat, zatrzymanie za przestępstwo, małżeństwo 19 lat, dwoje małoletnich dzieci, wyrok pozbawienia wolności za przemyt narkotyków, jedna wcześniejsza historia przymusowego wydalenia.

③ Rodzina cudzoziemców

Przykłady udzielenia specjalnego zezwolenia na pobyt

Pobyt 21 lat 2 mies., nielegalny pobyt 8 mies.; skład rodziny: małżonek – nielegalny pobyt (w Japonii ok. 14 lat, okres naruszenia ok. 8 mies.); dziecko – nielegalny pobyt (w Japonii ok. 12 lat 11 mies., okres naruszenia ok. 8 mies.), wiek 12 lat; wszyscy ze statusem rezydenta długoterminowego; wspólne dobrowolne zgłoszenie; u matki jedna wcześniejsza historia przymusowego wydalenia.
Pobyt 22 lata 3 mies., nielegalny pobyt 22 lata; dziecko urodzone w Japonii bez statusu, 10 lat; matka i dziecko składają zgłoszenie (ojciec opuścił Japonię).
Pobyt 21 lat, nielegalny pobyt 21 lat; dziecko urodzone w Japonii bez statusu, 14 lat; matka i dziecko składają zgłoszenie; brak kontaktu z ojcem.

Przykłady odmowy specjalnego zezwolenia na pobyt

Nielegalny wjazd, pobyt 14 lat 9 mies., okres naruszenia 14 lat 9 mies.; małżonek – nielegalny pobyt (w Japonii ok. 10 lat 11 mies., naruszenie 10 lat 8 mies.); dziecko urodzone w Japonii bez statusu, 1 rok; wspólne zgłoszenie rodziny; u obojga rodziców jedna wcześniejsza historia przymusowego wydalenia.
Nielegalny wjazd, pobyt 6 lat 11 mies.; dziecko urodzone w Japonii bez statusu, 6 lat; matka i dziecko składają zgłoszenie; brak kontaktu z ojcem.

④ Inne przypadki

Przykłady udzielenia specjalnego zezwolenia na pobyt

Pobyt 20 lat, nielegalny pobyt 19 lat 7 mies.; powód: utrwalona więź życiowa w Japonii. (Status: rezydent długoterminowy; okres: 1 rok)
Pobyt 9 lat, nielegalny pobyt 8 lat 9 mies.; powód: opieka i wychowanie dziecka z obywatelstwem japońskim. (Status: rezydent długoterminowy; okres: 1 rok)
Pobyt 9 lat 3 mies., nielegalny pobyt 9 mies.; powód: opieka nad dzieckiem; ochrona w instytucji publicznej jako ofiara przemocy domowej. (Status: rezydent długoterminowy; okres: 1 rok)
Pobyt 4 lata 9 mies., nielegalny pobyt 3 lata 7 mies.; powód: opieka i wychowanie dziecka z obywatelstwem japońskim. (Status: rezydent długoterminowy; okres: 1 rok)
Pobyt 2 mies., nielegalny pobyt 2 mies.; powód: ochrona jako ofiara handlu ludźmi, wsparcie organizacji międzynarodowej, chęć jak najszybszego powrotu do ojczyzny. (Status: określone działania; okres: 1 rok)
Pobyt 44 lata 10 mies., nielegalny pobyt 17 lat 4 mies.; powód: utrwalona więź życiowa; urodzony na okupowanej Okinawie jako dziecko obywatela Japonii. (Status: rezydent długoterminowy; okres: 1 rok)
Pobyt 11 lat 1 mies. (nielegalny wjazd), nielegalny pobyt 11 lat 1 mies.; powód: przygotowanie do wyjazdu; ochrona w ośrodku pomocy dziecku z powodu zaniedbania przez matkę; potrzeba czasu przed oddaniem pod opiekę biologicznego ojca za granicą. (Status: określone działania; okres: 6 mies.)

Przykłady odmowy specjalnego zezwolenia na pobyt

Pobyt 8 lat 3 mies., nielegalny pobyt przy działalności poza statusem 10 mies.; powód: działalność misyjna. (Status „religijny”, faktycznie wyłącznie praca transportowa poza zakresem.)
Pobyt 8 lat 1 mies., nielegalny pobyt 2 mies.; powód: więź życiowa w Japonii. (Zmiana statusu na „inżynier/specjalista humanistyczny i międzynarodowy” przy zatajeniu pracodawcy; faktycznie praca w gastronomii; nielegalny pobyt w areszcie po wykryciu.)
Pobyt 2 mies., cofnięcie statusu po zgłoszeniu funkcjonariusza; powód: dalsze wspólne zamieszkanie z małżonkiem z tego samego kraju (status humanistyczny/międzynarodowy). (Jedna wcześniejsza historia przymusowego wydalenia; ukryta przy wjeździe; cofnięcie statusu.)
Pobyt 24 lata 2 mies. (nielegalny wjazd), nielegalny pobyt 24 lata 2 mies.; powód: więź życiowa. (Ujawnienie fikcyjnego małżeństwa i cofnięcie statusu; po cofnięciu wspólne zamieszkanie z partnerem z fikcyjnego związku i chęć pozostania.)
Pobyt 2 lata 4 mies., pobyt mimo cofnięcia statusu; powód: zamieszkanie z japońskim mężem (partner z fikcyjnego małżeństwa). (To samo ujawnienie fikcji; po cofnięciu wspólne zamieszkanie; wyrok 1 rok 6 mies. więzienia w zawieszeniu na 3 lata za fałszywy zapis w elektronicznym akcie notarialnym i jego użycie.)
Pobyt 18 lat, zatrzymanie za przestępstwo, nielegalny pobyt 6 lat 9 mies.; powód: więź życiowa jako Nikkei trzeciego pokolenia. (Nielegalny pobyt w trakcie odbywania kary; m.in. środki pobudzające, włamanie, kradzież, wtargnięcie, usiłowanie rozboju – 7 lat więzienia.)
Pobyt 17 lat 4 mies., zatrzymanie za przestępstwo, nielegalny pobyt 2 lata 4 mies.; powód: status Nikkei drugiego pokolenia. (Nielegalny pobyt w trakcie kary; wcześniejsze wyroki za konopie i środki pobudzające; 1 rok 6 mies. więzienia za środki pobudzające.)