Status pobytu określany w języku japońskim jako 定住者 (w polskich materiałach często: „rezydent o długim pobycie z ważnych powodów” / Long-Term Resident) to kategoria pobytu przyznawana osobom, którym Minister Sprawiedliwości – po rozważeniu szczególnych okoliczności – wyraża zgodę na zamieszkiwanie w Japonii przez wyznaczony okres. Przyznany okres pobytu nie może przekroczyć pięciu lat; zwykle przyznaje się 5 lat, 3 lata, 1 rok, 6 miesięcy lub indywidualnie wskazaną przez Ministra wartość mieszczącą się w tym limicie.
Do typowych przykładów należą m.in. uchodźcy przesiedleni do państwa trzeciego, osoby pochodzenia japońskiego w trzecim pokoleniu (Nikkei sansei), Chińczycy pozostający po wojnie na terytorium Chin („Chūgoku zanryū hōjin”) oraz – oprócz tego – małżonkowie obywateli Japonii, stałych rezydentów, osób ze statusem 定住者 lub specjalnych stałych rezydentów (w tym przypadki zmiany statusu na 定住者 po śmierci małżonka lub rozwodzie) oraz niepełnoletnie, nieżonaci / niezamężni biologiczni potomkowie utrzymywani przez te osoby, a także przysposobieni przed ukończeniem 6. roku życia – w zakresie przewidzianym rozporządzeniami Ministerstwa Sprawiedliwości.
※ Uwaga W związku z obniżeniem wieku pełnoletności, w rozporządzeniu dotyczącym 定住者 pojęcie „niepełnoletni” oznacza od 1 kwietnia 4 roku Reiwa (2022 r.) osoby nieukończone 18 lat. Od tej daty osoby, które ukończyły 18 lat, nie mogą po raz pierwszy wjechać do Japonii w charakterze „niepełnoletniego, nieżonatego biologicznego dziecka” w ramach tej kategorii. Osoby, które już posiadają status 定住者 i przebywają za granicą na podstawie zezwolenia na ponowny wjazd, nie są tą zmianą dotknięte.
Kto może ubiegać się o status 定住者 – główne kategorie (według rozporządzeń Ministerstwa Sprawiedliwości)
Podstawą jest pozycja „定住者” w załączniku drugim do ustawy o kontroli imigracji i uznawaniu uchodźców. Zasadniczo kwalifikują się m.in. osoby wymienione poniżej. Czy Państwa sytuacja mieści się w którejś z kategorii, warto zweryfikować na stronie Immigracyjnej Służby Japonii (ISA) – materiały o statusie Long-Term Resident (定住者) lub skontaktować się z nami w celu wstępnej oceny.
- Nikkei – trzecie pokolenie (osoby, których dziadkowie byli obywatelami Japonii)
- Małżonek Nikkei – drugiego pokolenia (mąż lub żona)
- Małżonek Nikkei – trzeciego pokolenia (mąż lub żona)
- Niepełnoletnie, nieżonate / niezamężne biologiczne dziecko pozostające na utrzymaniu i we wspólnym gospodarstwie domowym z osobą posiadającą status stałego rezydenta, 定住者, „małżonka obywatela Japonii” / „małżonka stałego rezydenta” lub specjalnego stałego rezydenta (※ poniżej 18 lat; osoba, która w chwili wjazdu ukończyła 18 lat, nie może w tej podstawie po raz pierwszy wjechać)
- Dziecko przysposobione przed ukończeniem 6. roku życia, pozostające na utrzymaniu obywatela Japonii, stałego rezydenta, osoby ze statusem 定住者 lub specjalnego stałego rezydenta
- Inne przypadki przewidiane indywidualnie przez Ministra, m.in. uchodźcy przesiedleni do państwa trzeciego, Chińczycy pozostający po wojnie wraz z rodzinami itd.
Ponadto, gdy posiadacz statusu „małżonka obywatela Japonii” lub „małżonka stałego rezydenta” wskutek śmierci małżonka albo rozwodu występuje o zmianę statusu na 定住者, zgoda może zostać udzielona po spełnieniu określonych przesłanek (por. przykłady spraw, w których zgodę przyznano lub odmówiono – materiał MS).
Okres pobytu
5 lat, 3 lata, 1 rok, 6 miesięcy lub indywidualnie wyznaczony przez Ministra Sprawiedliwości okres (każdorazowo bez przekroczenia górnej granicy 5 lat).
Przegląd wymaganych dokumentów (rodzaj wniosku i typ wnioskodawcy)
Zakres dokumentów zależy od rodzaju wniosku (certyfikat kwalifikowalności / zmiana statusu / przedłużenie / pierwsze uzyskanie statusu po wjeździe) oraz od kategorii wnioskodawcy (Nikkei III pokolenie, małżonek Nikkei II, niepełnoletnie dziecko na utrzymaniu itd.). Poniżej – orientacyjnie wspólne dokumenty oraz typowe uzupełnienia. Aktualne formularze i wymogi należy zawsze zweryfikować na stronie ISA – status «在留資格 定住者» (linki do szczegółowych list).
Główne dokumenty wspólne (orientacyjnie)
- Odpowiedni formularz wniosku: o wydanie certyfikatu kwalifikowalności / o zmianę statusu / o przedłużenie / o pierwsze przyznanie statusu – jeden egzemplarz właściwego druku
- Zdjęcie – 1 szt. (wymiary zgodnie z wytycznymi; w przypadku osób poniżej 16. roku życia bywa zwolnienie)
- List gwarancyjny (poręczenie osoby trzeciej) – 1 egz.; poręczyciel z zasady mieszka w Japonii i ma określony status (np. obywatel Japonii lub stały rezydent)
- Paszport i karta pobytu – do okazania (kopia może być wymagana w toku postępowania)
※ Dokumenty wystawione w Japonii zwykle muszą być nie starsze niż 3 miesiące od daty wystawienia. Materiały w językach obcych należy zwykle uzupełnić tłumaczeniem na japoński.
Typowe dokumenty dodatkowe według kategorii (orientacyjnie)
- 【Nikkei – trzecie pokolenie】
- M.in. odpisy z rejestru stanu cywilnego dziadków (obywateli Japonii) i wyrejestrowanych, potwierdzenie zgłoszenia małżeństwa (dziadkowie, rodzice), potwierdzenie zgłoszenia urodzenia wnioskodawcy, zagraniczne akty małżeństwa / urodzenia, materiały potwierdzające istnienie dziadków i rodziców, dokument tożsamości wnioskodawcy, dowody zatrudnienia / dochodu (np. plan zatrudnienia, saldo na rachunku), zaświadczenie o niekaralności z kraju pochodzenia; przy wnioskowaniu o 5-letni okres – dowód znajomości języka japońskiego (np. co najmniej rok nauki szkolnej / BJT 400+ / JLPT N2 / co najmniej 6 miesięcy w wyznaczonej placówce japońskiego według rozporządzenia) itd. Szczegóły: Ministerstwo Sprawiedliwości – przypadek Nikkei III pokolenia
- 【Małżonek Nikkei – drugiego pokolenia】
- M.in. potwierdzenie zgłoszenia małżeństwa (jeśli małżeństwo zgłoszono w Japonii), meldunek wnioskodawcy – Nikkei II, zaświadczenia podatkowe Nikkei II (ostatni rok), zaświadczenie o zatrudnieniu (praca najemna) lub PIT / koncesja (działalność gospodarcza), kwestionariusz, materiały dokumentujące relację małżeńską (zdjęcia, korespondencja / media społecznościowe itd.), zagraniczną dokumentację małżeństwa; przy wnioskowaniu o 5 lat – znajomość języka. Gdy małżonek Nikkei II nie pracuje, obowiązują dodatkowe kryteria. MS – małżonek Nikkei II
- 【Małżonek Nikkei – trzeciego pokolenia】
- Podobnie jak w przypadku małżonka Nikkei II: meldunek i dokumenty dochodowe małżonka (Nikkei III), materiały o związku małżeńskim i wspólnym życiu, kwestionariusz itd. MS – małżonek Nikkei III
- 【Niepełnoletnie, nieżonate / niezamężne biologiczne dziecko na utrzymaniu】
- Meldunek i dokumenty dochodowe osoby utrzymującej (stały rezydent, 定住者, małżonek obywatela Japonii / stałego rezydenta, specjalny stały rezydent), akty lub inne dokumenty stwierdzające pokrewieństwo. ※ Wjazd musi nastąpić przed dniem 18. urodzin. MS – niepełnoletnie dziecko na utrzymaniu
- 【Przysposobione dziecko przed 6. rokiem życia】
- M.in. odpis aktu stanu cywilnego przybranych rodziców (obywatel Japonii / stały rezydent / 定住者 / specjalny stały rezydent), meldunek, dokumenty dochodowe i zatrudnienia, dokumentacja postępowania adopcyjnego. MS – przysposobienie przed 6. rokiem życia
Powyższe ma charakter orientacyjny. W toku postępowania urząd może wezwać o dodatkowe materiały; brak kompletu dokumentów może wydłużyć rozpatrzenie lub skutkować odmową. Prosimy o weryfikację na stronie ISA, w najbliższym oddziale regionalnym lub pod numerem Informacji dla cudzoziemców (Foreign Residents Support Center) – tel. 0570-013904 (opłata jak za połączenie).
