Specjalne zezwolenie na lądowanie

Czym jest specjalne zezwolenie na lądowanie

Specjalne zezwolenie na lądowanie to instytucja, w ramach której osoba, która po wydaleniu m.in. z powodu nielegalnego pobytu podlega przez określony czas zakazowi wjazdu (lądowania) do Japonii, może – ze względu na szczególne okoliczności uzasadniające konieczność wjazdu – uzyskać zgodę ministra sprawiedliwości na wjazd do Japonii w drodze decyzji uznaniowej (art. 12 ustawy o kontroli imigracyjnej i uznawaniu uchodźców, tzw. ustawa imigracyjna).

Gdy cudzoziemca ubiegającego się o wjazd do Japonii ocenia się pod kątem spełniania przesłanek wjazdu z art. 7 ust. 1 ustawy, a uznaje się, że ich nie spełnia, wydaje się mu nakaz opuszczenia terytorium; specjalne zezwolenie na lądowanie to natomiast uznaniowa decyzja ministra sprawiedliwości, na mocy której mimo niespełniania tych przesłanek dopuszcza się wyjątkowo do lądowania w Japonii.

Również po wyjeździe z Japonii, jeśli od wyjazdu na podstawie nakazu wyjazdu upłynął odpowiedni okres, uzyskano certyfikat kwalifikowalności (COE) i w japońskiej placówce zagranicznej ważną wizę, a po złożeniu wniosku o lądowanie minister sprawiedliwości uzna to za uzasadnione, funkcjonariusz ds. wjazdu może nadać stempel dopuszczający do lądowania (art. 5 ust. 2 – wyjątki od odmowy lądowania).

Podstawy odmowy lądowania i okresy odmowy

Podstawy odmowy lądowania to przesłanki z art. 5 ustawy imigracyjnej; jeśli cudzoziemiec w nie wpada, może zostać mu odmówiony wjazdu (lądowania). Wśród nich znajdują się m.in. przypadki, gdy uznaje się, że istnieje ryzyko szkodliwego wpływu na zdrowie publiczne, porządek publiczny czy bezpieczeństwo w kraju.

Okresy, w których obowiązuje odmowa lądowania, w przypadku osób wcześniej podlegających przymusowemu wydaleniu z powodu m.in. nielegalnego pobytu albo tych, które wyjechały na podstawie nakazu wyjazdu, kształtują się w przybliżeniu następująco.

Przymusowe wydalenie (pierwsze): 5 lat od dnia wydalenia
Przymusowe wydalenie (wielokrotne): 10 lat od dnia wydalenia
Wyjazd na podstawie nakazu wyjazdu: 1 rok od dnia wyjazdu
Kara pozbawienia wolności co najmniej 1 rok (naruszenie prawa japońskiego lub innego): odmowa bezterminowa

Specjalne zezwolenie na lądowanie to mechanizm, na mocy którego w toku tych okresów, po kompleksowym rozpoznaniu okoliczności danej sprawy, można dopuscić do lądowania wyjątkowo.

Główne elementy brane pod uwagę przy decyzji o zezwoleniu

Na zgodę na specjalne zezwolenie na lądowanie nie ma jednej uniwersalnej reguły – każdą sprawę ocenia się indywidualnie. Według przykładów publikowanych przez Agencję ds. Usług Imigracyjnych uwzględnia się w szczególności poniższe kwestie.

Przyczyna ubiegań się o wjazd (cel wjazdu)
Treść dotyczącej danej osoby podstawy odmowy lądowania
Okres, jaki upłynął od wystąpienia podstawy odmowy lądowania
Sytuacja rodziny przebywającej w Japonii oraz warunki życia (m.in. gdy współmałżonkiem jest obywatel Japonii lub cudzoziemiec z prawidłowym statusem pobytu)
Okres trwania związku małżeńskiego oraz posiadanie wspólnego dziecka
Sytuacja w kraju i za granicą

W opublikowanych przykładach liczne są przypadki, w których współmałżonkiem jest obywatel Japonii albo cudzoziemiec prawidłowo przebywający w Japonii (np. rezydent stały), uznano realność związku małżeńskiego, a po upływie określonego czasu wydano zezwolenie na status „małżonka obywatela Japonii” itp. Z drugiej strony, gdy wątpliwa jest wiarygodność małżeństwa lub występuje historia wielokrotnych wydaleń, zdarzają się odmowy.

Źródło: Przypadki, w których udzielono lub odmówiono specjalnego zezwolenia na lądowanie (Agencja ds. Usług Imigracyjnych)

Wymogi wniosku (warunki uzyskania specjalnego zezwolenia na lądowanie)

Podmiot: cudzoziemiec, który co do zasady nie spełnia przesłanek wjazdu (m.in. podlega podstawom odmowy lądowania), lecz w konkretnej sprawie minister sprawiedliwości uzna, że konieczne jest dopuszczenie do lądowania.
Praktyka proceduralna: odrębnej procedury o nazwie „wniosek o specjalne zezwolenie na lądowanie” w sensie formalnym zwykle nie stosuje się; standardowo najpierw składa się wniosek o wydanie certyfikatu kwalifikowalności (COE), po jego wydaniu – uzyskuje się wizę w placówce zagranicznej, a następnie składa wniosek o lądowanie w porcie wjazdu. Jeśli certyfikat zostanie wydany, a poza tą podstawą odmowy lądowania nie ma innych przeszkód do spełniania przesłanek wjazdu, w niektórych przypadkach wystarcza wyjątek od odmowy lądowania (art. 5 ust. 2) bez odrębnej ścieżki „specjalnego zezwolenia na lądowanie” w sensie, o którym mowa w art. 12.
Okoliczności humanitarne: gdy w Japonii przebywają współmałżonek czy dzieci obywatela Japonii bądź rezydenta stałego, często podkreśla się względy humanitarne; typowo rozpoczyna się od uzyskania certyfikatu kwalifikowalności.
Termin postępowania: gdy w grę wchodzi podstawa odmowy lądowania, rozpoznanie wniosku o wydanie certyfikatu kwalifikowalności bywa dłuższe niż w zwykłych przypadkach; należy liczyć się nawet z kilkumiesięcznym okresem.

Lista wymaganych dokumentów

Specjalne zezwolenie na lądowanie to instytucja uznaniowa „w trakcie kontroli wjazdu” z udziałem ministra sprawiedliwości, dlatego nie przewiduje się odrębnego, dedykowanego tylko temu formularza. W praktyce dokumenty gromadzi się w następującym toku.

1. Główne dokumenty do wniosku o wydanie certyfikatu kwalifikowalności (COE)

Jeśli w okresie odmowy lądowania planuje się powrót do Japonii, pierwszym krokiem bywa złożenie wniosku o wydanie certyfikatu kwalifikowalności. Należy dołączyć materiały odpowiadające planowanemu statusowi pobytu (np. małżonka obywatela Japonii, małżonka rezydenta stałego).

Typowo wspólne dla wielu wniosków

Formularz wniosku o wydanie certyfikatu kwalifikowalności (1 egzemplarz)
Zdjęcie (4 cm × 3 cm, nie starsze niż 3 miesiące, na odwrocie imię i nazwisko)
Koperta zwrotna (zwykle list polecony) na adres wnioskodawcy

Dodatkowe dokumenty – przykładowo przy statusie „małżonka obywatela Japonii”

Akt małżeństwa (wydany w kraju współmałżonka (Japończyka) i kraju wnioskodawcy)
Formularz pytań (formularz urzędowy imigracji)
Dokument poręczenia współmałżonka (Japończyka)
Wyciąg z rejestru mieszkańców całej rodziny współmałżonka (Japończyka)
Materiały obrazujące wspólnie spędzany czas (zdjęcia, korespondencja itd.)
Materiały potwierdzające pokrycie kosztów pobytu w Japonii
Pozostałe dokumenty wymagane dla danego statusu przez Agencję ds. Usług Imigracyjnych

Przy statusie „małżonka rezydenta stałego” wymagane są w szczególności materiały obejmujące małżeństwo, stosunki rodzinne, poręczenie i sytuację finansową. Szczegóły należy potwierdzić w lokalnej jednostce imigracyjnej właściwej dla miejsca planowanego zamieszkania albo na stronie Wniosek o wydanie certyfikatu kwalifikowalności (Agencja ds. Usług Imigracyjnych) w części dotyczącej poszczególnych statusów.

2. Główne dokumenty przy wniosku o wizę (w placówce zagranicznej)

paszport
formularz wniosku wizowego (wg wzoru MSZ / placówki)
zdjęcie
certyfikat kwalifikowalności (oryginał albo kopia)
inne dokumenty wskazane przez placówkę

3. Przy wniosku o lądowanie (kontrola w porcie lotniczym lub morskim)

paszport (z ważną naklejoną wizą)
certyfikat kwalifikowalności (do okazania / złożenia)
karta wjazdu (karta ED) itp. zgodnie z poleceniami urzędnika

Ważność certyfikatu kwalifikowalności wynosi 3 miesiące od daty wydania. W tym terminie należy uzyskać wizę i odbyć lądowanie.

Warunki udzielenia specjalnego zezwolenia na lądowanie (czy zostanie ono wydane)

W przypadkach, gdy w Japonii przebywają współmałżonek czy dzieci obywatela Japonii bądź rezydenta stałego, często podkreśla się względy humanitarne.
W toku postępowania w sprawie dopuszczenia do lądowania, jeśli minister sprawiedliwości uzna, że konieczne jest dopuszczenie w trybie wyjątku, udzielane jest specjalne zezwolenie na lądowanie.

Standardowe podejście to najpierw uzyskać certyfikat kwalifikowalności, a dopiero potem kierować się ku wizie i wnioskowi o lądowanie. Wydanie certyfikatu zwykle zwiększa szansę na pozytywne zakończenie kontroli lądowania.

Zezwolenie na tymczasowe lądowanie

Gdy postępowanie trwa dłużej, może być konieczny pobyt w miejscu wyznaczonym w porcie, natomiast zezwolenie na tymczasowe lądowanie w niektórych przypadkach dopuszcza do przebywania w Japonii do czasu zakończenia procedur. Wydaje je właściwy starszy kontroler, gdy uzna to za szczególnie potrzebne. Mogą być ustalone m.in. wpłata kaucji (w wysokości z rozporządzenia ministra sprawiedliwości, do 200 jenów w przeliczeniu), ograniczenie miejsca zamieszkania i terytorium ruchu (np. w granicach jednej gminy) oraz obowiązek stawiania się na wezwania.

Najistotniejsze elementy przepisów (art. 13 ustawy imigracyjnej itd.):

Starszy kontroler może, gdy w trakcie postępowania w sprawie wjazdu uzna to za szczególnie potrzebne, dopuszczać tymczasowo do lądowania do czasu jego zakończenia.
Przy udzieleniu zezwolenia wydaje się pisemne zezwolenie na tymczasowe lądowanie.
Można nałożyć ograniczenia w zakresie miejsca zamieszkania, poruszania się i stawiania się na wezwania, według potrzeb, jak również pobrać kaucję w jenie lub walucie obcej, w granicach określonych w rozporządzeniu (do 200 jenów w przeliczeniu).
Kaucja podlega zwrotowi w momencie nadania stempla dopuszczającego do lądowania albo wydania nakazu opuszczenia terytorium Japonii.
W razie naruszenia warunków w przypadku ucieczki kaucję przepisuje się w całości, w pozostałych wypadkach – w części.
Przy wystarczającym podejrzeniu możliwości ucieczki wydaje się decyzję o zatrzymaniu; szczegóły określają dalsze przepisy ustawy i rozporządzeń (por. art. 13 oraz powiązane akty wykonawcze i wytyczne imigracyjne).

Pełną treść należy zweryfikować w art. 13 ustawy, rozporządzeniach i aktualnych instrukcjach imigracyjnych.