Tablica informacyjna o przylotach na lotnisku

Pojęcie „wyjątki od odmowy lądowania” odnosi się do sytuacji, w której cudzoziemiec przebywający w Japonii na podstawie specjalnego zezwolenia na lądowanie, w razie wyjazdu z Japonii i ponownego wjazdu w okresie odmowy lądowania, był zmuszony przy każdym wjeździe do kraju przechodzić ocenę: inspektora imigracyjnego, oficera postępowania w sprawach szczególnych oraz Ministra Sprawiedliwości. Było to źródłem uciążliwości i zbędnych etapów.

By tę niedogodność usunąć, nawet gdy cudzoziemiec opuścił już terytorium Japonii, a od przymusowego wydalenia lub innego sposobu opuszczenia kraju mija wystarczająco dużo czasu, po uzyskaniu certyfikatu kwalifikowalności (COE) i ważnej w zagranicznej placówce wize (pozwolenia na wjazd), a minister sprawiedliwości uzna to za właściwe, inspektor imigracyjny może, bez przechodzenia procedury specjalnego zezwolenia na lądowanie, nadać stempel dopuszczający do lądowania. Tę instytucję wprowadza art. 5 ust. 2 ustawy o kontroli imigracyjnej i uznawaniu uchodźców (dalej: ustawa o kontroli imigracyjnej).

Specjalne zezwolenie na lądowanie a „wyjątki od odmowy lądowania” (wg wyjaśnień MSZ i Agencji ds. Usług Imigracyjnych)

Gdy cudzoziemiec chce wjechać do Japonii, badane jest, czy spełnia wymogi z art. 7 ust. 1 ustawy (warunki dopuszczenia do lądowania). W razie uznania, że ich nie spełnia, orzeka się o opuszczeniu terytorium Japonii.

  • Specjalne zezwolenie na lądowanie (art. 12) – decyzja dyskrecjonalna Ministra Sprawiedliwości, który może w wyjątkowych przypadkach dopuścić do lądowania osobę, która nie spełnia warunków. Przy ocenie brane są pod uwagę łącznie m.in. cel pobytu, treść odpowiadającej podstawy odmowy lądowania, długość upływu czasu, sytuację rodziny w Japonii itd.
  • Wyjątki od odmowy lądowania (art. 5 ust. 2) – nawet jeśli cudzoziemiec należy do określonego typu przypadków objętego odmową lądowania, gdy minister sprawiedliwości nada zezwolenie na ponowny wjazd albo gdy zaistnieją inne w rozporządzeniu wykonawczym przewidziane okoliczności i minister uzna to za właściwe, w wyłączności tej okoliczności odmowa lądowania nie zachodzi. W przypadku gdy cudzoziemiec otrzymał certyfikat kwalifikowalności i w placówce zagranicznej nadał ważną wizę, a przy wniosku o lądowanie w porcie lotniczym nie ma innych chybień, lądowanie może zostać dopuszczone bez ponownej procedury specjalnego zezwolenia na lądowanie – w miarę spełnienia tych wymogów.

Podstawy odmowy lądowania i okresy odmowy lądowania

Podstawy odmowy lądowania wynikają z art. 5 ustawy o kontroli imigracyjnej. Do odmowy stosuje się, gdy dopuszczenie cudzoziemca miałoby odpowiadać ryzyku szkodliwego skutku dla zdrowia publicznego, porządku i bezpieczeństwa w kraju itp.

Okres odmowy lądowania to czas, w którym cudzoziemiec, który został poddany przymusowemu wydaleniu w związku z nielegalnym pobytem itp. albo wyjechał na podstawie nakazu opuszczenia kraju, nie może ponownie wjechać (lądować). Poniższa tabela wynika z opublikowanych wyjaśnień Agencji (materiał „Lądowanie w trybie szczególnym: przykłady dopuszczonych i niedopuszczonych”, grudzień 2022 r. / Reiwa 4):

  1. Przymusowe wydalenie, bez wcześniejszego wydalenia ani nakazu opuszczenia: 5 lat od dnia wydalenia
  2. Przymusowe wydalenie po uprzednim wydaleniu albo po wyjeździe w trybie nakazu: 10 lat od dnia wydalenia
  3. Wyjazd na podstawie nakazu opuszczenia kraju: 1 rok od dnia wyjazdu
  4. Skazanie na rok i dłużej kary więzienia lub ograniczenia wolności za wykroczenie przeciwko japońskiemu bądź obcemu prawu itd.: bez ograniczenia w czasie (na nieokreślony okres)

Przykładowe, opublikowane orzecznictwo (gdy małżonek jest obywatelem Japonii albo cudzoziemcem z legalnym statusem)

Agencja, dla przejrzystości i przewidywalności w sprawach o specjalne zezwolenie na lądowanie, publikuje w podziale na typy przypadki, w których dopuszczono lądowanie w trybie specjalnym, oraz przypadki, w których odmówiono (wybór wśród osób spełniających przesłanki odmowy lądowania, a których małżonek to obywatel Japonii albo cudzoziemiec z legalnie uzyskanym statusem).

Z dopuszczających przykładów wynikają m.in. długość okresu od wydalenia, czas trwania małżeństwa, obecność dzieci, zawarcie związku przed czy po wydaleniu, brak lub obecność prawomocnej kary. Z kolei odmowy stosowano m.in. przy wspomaganiu nielegalnej pracy, cofnięciu statusu, wielokrotnym wydaleniu, karze rocznej i dłuższej, wątpliw co do autentyczności związku małżeńskiego. W każdej indywidualnej sprawie łącznie ocenia się m.in. cel wjazdu, treść podstawy odmowy, upływ czasu i sytuację rodziny.

Szczegółowy wykaz znajdą Państwo w poniższych materiałach opublikowanych przez Agencję.

Pytania i odpowiedzi (wg Ministerstwa Sprawiedliwości, Agencji ds. Usług Imigracyjnych itd.)

Co uległo zmianie w postępowaniu wobec osób, które spełniają przesłanki odmowy lądowania?
Kiedyś, nawet gdy cudzoziemiec otrzymał już specjalne zezwolenie na lądowanie, przy każdym ponownym wjeździe konieczna była trzystopniowa procedura: inspektor imigracyjny → oficer postępowania w sprawach szczególnych → Minister Sprawiedliwości, co w części przypadków było mało racjonalne. Obecnie, na mocy art. 5 ust. 2 (wyjątki od odmowy lądowania), gdy minister uznaje okoliczności za właściwe, wobec cudzoziemców, którzy uzyskali certyfikat kwalifikowalności lub wizę (w razie wymogu po uzgodnieniu z Ministrem) itd., inspektor imigracyjny może, bez ponawiania pełnej procedury specjalnego zezwolenia, nadać stempel dopuszczający lądowanie, co ułatwia całość postępowania.
Kogo dotyczą przewidziane w ustawie wyjątki? Czy otrzymuje się pismo?
Do wyjątków kwalifikują się, spośród przesłanek z art. 5, osoby, które spełniają odpowiednio pkt 4, 5, 7, 9 lub 9(2) ust. 1 tego artykułu, i które w dniu wskazanym w rozporządzeniu otrzymywały m.in. zezwolenie na ponowny wjazd, dokument podróży uchodźcy, wydany certyfikat kwalifikowalności bądź wizę (ograniczone do tych, co do których wymagane było uzgodnienie z Ministrem), a minister stwierdził istnienie szczególnej przyczyny. W razie uznania okoliczności za właściwe wydawane jest powiadomienie; na jego treść – wyłącznie wskazane w nim przesłanki – lądowania nie odmawia się z tego tytułu, jednak jeśli zachodzą inne przesłanki odmowy, lądowanie może zostać odmówione.

Źródła i odwołania