Mężczyzna układający dłonie w znak X

Czym jest odmowa lądowania (wprowadzenie)

Odmowa lądowania oznacza odmowę wjazdu (lądowania) do Japonii wobec cudzoziemców, co do których uznaje się, że dopuszczenie ich do lądowania nie byłoby wskazane; określana jest też mianem odmowy wjazdu.

Na mocy prawa międzynarodowego ustalone jest, że państwo ma uprawnienie do odmowy wjazdu i lądowania cudzoziemcom, u których istnieje obawa uszkodzenia zdrowia publicznego, ładu publicznego lub bezpieczeństwa wewnętrznego. Podobne regulacje stosują inne kraje; w Japonii podstawy odmowy lądowania określa art. 5 ustawy o kontroli wjazdu, wyjazdu oraz statusie pobytu cudzoziemców (ustawa o kontroli imigracyjnej i uznawaniu uchodźców).

Cudzoziemiec, który spełnia podstawy odmowy lądowania, w kontroli granicznej na lotnisku lub w porze nie otrzymuje zgody na lądowanie i nie może wjechać na terytorium Japonii. Osoby, które opuściły Japonię w wyniku wydalenia przymusowego lub na podstawie nakazu wyjazdu, objęte są pewnym okresem (tzw. okresem odmowy lądowania); w tym czasie co do zasady nie wolno im ponownie wylądować w Japonii.

Źródło: Procedury wjazdu i powrotu <Podstawy odmowy lądowania (art. 5 ustawy o kontroli imigracyjnej)> (Agencja ds. Imigracji)

Pięć kategorii podstaw odmowy lądowania

Zgodnie z art. 5 ustawy o kontroli imigracyjnej odmowę lądowania stosuje się wobec cudzoziemców należących do poniższych pięciu kategorii (na podstawie Agencji ds. Imigracji).

  1. osób, co do których z perspektywy zdrowia publicznego i higieny uznaje się, że dopuszczenie do lądowania nie byłoby wskazane;
  2. osób, co do których uznaje się wyraźne tendencje antyspołeczne i w związku z tym dopuszczenie do lądowania nie byłoby wskazane;
  3. osób, co do których z powodu m.in. przymusowego wydalenia z Japonii dopuszczenie do lądowania nie byłoby wskazane;
  4. osób, co do których istnieje ryzyko uszkodzenia interesów Japonii lub bezpieczeństwa publicznego i w związku z tym dopuszczenie do lądowania nie byłoby wskazane;
  5. osób, którym odmawia się lądowania na zasadzie wzajemności.

Okres odmowy lądowania

Osoby wydalone z powodu m.in. nielegalnego pobytu lub te, które opuściły Japonię na podstawie nakazu wyjazdu, co do zasady przez określony czas (okres odmowy lądowania) nie mogą wylądować w Japonii (por. Pytania i odpowiedzi: postępowanie w sprawie wydalenia, system nakazów wyjazdu, skrócenie okresu odmowy lądowania).

  • osoba, która opuściła kraj na podstawie nakazu wyjazdu: 1 rok od dnia wyjazdu
  • osoba poddana przymusowemu wydaleniu (brak wcześniejszego wydalenia ani wyjazdu na podstawie nakazu): 5 lat od dnia wydalenia
  • tzw. „powtórka” (ktoś, kto wcześniej był wydalony przymusowo lub opuścił kraj na podstawie nakazu wyjazdu): 10 lat od dnia wydalenia
  • osoby skazane na karę pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku lub dłużej oraz osoby skazane za naruszenie przepisów dotyczących narkotyków, konopi, opium, środków pobudzających itd.: brak górnej granicy okresu odmowy lądowania (trwale niedopuszczenie do lądowania)

Nawet po upływie okresu odmowy lądowania ponowny wjazd wymaga uzyskania zaświadczenia o kwalifikowalności (certyfikatu kwalifikowalności, COE). W razie wcześniejszego nielegalnego wjazdu wydanie zaświadczenia może być skrajnie utrudnione.

Szczegóły podstaw odmowy lądowania (art. 5 ustawy o kontroli imigracyjnej)

Spełnienie poniższych przesłanek stanowi podstawę odmowy lądowania.

  1. osoby będące pacjentami chorób zakaźnych klasy I lub II bądź chorób zakaźnych wyznaczonych w rozumieniu ustawy o zapobieganiu chorobom zakaźnym i o opiece medycznej nad chorymi zakaźnie, albo osoby podejrzewane o nową chorobę zakaźną;
  2. osoby, które z powodu zaburzeń psychicznych stale nie posiadają zdolności rozróżniania sytuacji, albo których zdolność ta jest niewystarczająca, jeżeli nie towarzyszy im osoba wskazana w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości jako pomagająca w działaniach lub zachowaniu na terytorium Japonii;
  3. osoby znajdujące się w skrajnym ubóstwie lub wędrujące bez stałego miejsca pobytu itp., u których zachodzi obawa, że staną się obciążeniem finansowym dla państwa lub samorządu lokalnego;
  4. osoby skazane na karę pozbawienia wolności z pracą lub bez pracy na okres co najmniej jednego roku bądź na równorzędny wymiar kary z powodu naruszenia prawa Japonii lub innego państwa;
  5. osoby skazane w związku z naruszeniem prawa Japonii lub innego państwa w zakresie kontroli narkotyków, konopi, opium, środków pobudzających lub leków psychotropowych;
  6. osoby, które w związku z przebiegiem lub wynikiem imprez sportowych lub konferencji o skali co najmniej międzynarodowej albo równorzędnej, w celu utrudnienia ich prawidłowego przebiegu, dopuściły się zabójstwa, uszkodzenia ciała, groźb albo uszkodzenia budynków czy mienia, wskutek czego zostały skazane z naruszeniem prawa Japonii lub innego państwa albo podlegały wydaleniu z Japonii z mocy ustawy o kontroli imigracyjnej i uznawaniu uchodźców bądź wydalone z innego państwa zgodnie z jego przepisami, a ponadto u których w związku z przebiegiem lub wynikiem toczących się w Japonii imprez o charakterze międzynarodowym, albo w celu utrudnienia ich prawidłowego przebywu, w miejscu imprezy, na obszarze gminy, w której ono się znajduje, lub w jej sąsiedztwie, w miejscu udostępnionym do użytku nieokreślonej co do liczby osób, zachodzi obawa, że mogą ponownie dopuścić się zabójstwa, uszkodzenia ciała, groźb albo uszkodzenia budynków czy mienia;
  7. osoby, które nielegalnie posiadają narkotyki lub leki psychotropowe w rozumieniu ustawy o narkotykach i lekach psychotropowych, konopie w rozumieniu ustawy o kontroli konopi, mak lub opium w rozumieniu ustawy o opiumie, środki pobudzające lub surowce do ich produkcji w rozumieniu ustawy o kontroli środków pobudzających albo przybory do palenia opium;
  8. osoby, które trudniły się prostytucją, wabiły do niej, udostępniały miejsca prostytucji lub wykonywały inne czynności ściśle z nią związane;
  9. osoby, które prowadziły handel ludźmi albo w nim pomagały;
  10. osoby, które nielegalnie posiadają broń palną lub broń białą w rozumieniu ustawy o broni palnej i podobnej albo materiały wybuchowe w rozumieniu ustawy o kontroli materiałów wybuchowych;
  11. osoby, którym kiedykolwiek odmówiono lądowania, które poddano wydalaniu przymusowemu albo wobec których wydano nakaz wyjazdu
    1. osoby, którym odmówiono lądowania z powodu nielegalnego posiadania narkotyków bądź leków psychotropowych, konopi, maku, opium, środków pobudzających lub surowców, przyborów do palenia dymu opiumowego, broni palnej, broni białej bądź materiałów wybuchowych (przez 1 rok od odmowy lądowania);
    2. osoby poddane wydalaniu przymusowemu (brak wcześniejszego wydalenia ani wcześniejszego wyjazdu na podstawie nakazu: przez 5 lat od dnia wydalenia);
    3. osoby poddane wydalaniu przymusowemu (wcześniejsze wydalenie bądź wyjazd na podstawie nakazu: przez 10 lat od dnia wydalenia);
    4. osoby, które opuściły kraj na podstawie nakazu wyjazdu (przez 1 rok od dnia wyjazdu);
  12. osoby przebywające w Japonii na statusie pobytu (poza stałym rezydentem i rezidentem o długoterminowym pobycie), wobec których orzeczono karę pozbawienia wolności z pracą lub bez pracy za określone przestępstwa, a następnie — po wyjeździe z Japonii — wyrok utrwalił się, jeżeli od dnia utrwalenia nie upłynęło 5 lat;
  13. osoby, które planują bądź głoszą siłowe obalenie konstytucji Japonii lub rządu ustanowionego na jej podstawie, albo tworzą lub wstępują do partii politycznej bądź innej organizacji dążącej do tego bądź głoszącej takie poglądy;
  14. osoby, które tworzą, wstępują do lub utrzymują ścisłe stosunki z którykolwiek z wymienionych podmiotów
    1. partiami lub innymi organizacjami, które wzywają do pobicia lub zabijania urzędników państwowych z powodu pełnienia przez nich urzędu;
    2. partiami lub innymi organizacjami, które wzywają do bezprawnego uszkadzania lub niszczenia obiektów użyteczności publicznej;
    3. partiami lub innymi organizacjami, które wzywają do akcji sporowych mających wstrzymać, zlikwidować bądź utrudnić prawidłowe utrzymanie lub działanie urządzeń bezpieczeństwa w fabrykach i zakładach pracy;
  15. osoby, które zamierzają sporządzać bądź eksponować druki, filmy, inne dokumenty lub rysunki w celu realizacji celów tych partii bądź organizacji;
  16. osoby, które z powodu spełnienia którejkolwiek z przesłanek z pkt 13–15 zostały zmuszone do opuszczenia Japonii;
  17. osoby, co do których Minister Sprawiedliwości na podstawie wystarczających, uzasadnionych powodów uznaje ryzyko działania na szkodę interesów Japonii lub bezpieczeństwa publicznego;
  18. zawodowi sportowi, artyści itd., którzy wjeżdżają do Japonii na wydarzenia lub występy w ramach wizy turystycznej — również odmawia im się lądowania, gdy cel pobytu różni się od wskazanego w wizie.

Procedury i wymogi związane z odmową lądowania

Sama „odmowa lądowania” jest ustalana w kontroli granicznej; nie ma procedury, którą można by „złożyć wniosek” w tym przedmiocie. Natomiast cudzoziemcy, których to dotyczy, albo przebywający w okresie odmowy lądowania, mogą skorzystać z poniższych powiązanych trybów, aby móc wjechać do Japonii.

1. Specjalne zezwolenie na lądowanie (w kontroli granicznej)

Instytucja, w ramach której osoba spełniająca podstawy odmowy lądowania może, według oceny inspektora, wyjątkowo otrzymać zgodę na lądowanie, jeśli uzna się istnienie szczególnych okoliczności uzasadniających wjazd. Wniosek i rozpatrzenie odbywają się w punkcie kontroli granicznej. Szczegóły: strona Specjalne zezwolenie na lądowanie.

2. Decyzja o skróceniu okresu odmowy lądowania

Wśród osób, którym wydano postanowienie o wydaleniu, spełnienie łącznie wszystkich poniższych przesłanek otwiera drogę do wydania decyzji o skróceniu okresu odmowy lądowania.

  • uzyskano zgodę na dobrowolny wyjazd na własny koszt
  • brak wcześniejszego wydalenia z Japonii
  • brak wcześniejszego wyjazdu z Japonii na podstawie nakazu wyjazdu

Same złożenie wniosku nie gwarantuje wydania decyzji; uwzględnia się m.in. dotychczasowe zachowanie i okoliczności, które doprowadziły do wydalenia. Po skróceniu okresu i dobrowolnym wyjeździe na własny koszt ponowny wjazd wymaga zaświadczenia o kwalifikowalności (w przypadku wjazdu na krótki pobyt okres odmowy lądowania pozostaje 5 lat).

Źródło: Pytania i odpowiedzi: postępowanie w sprawie wydalenia, system nakazów wyjazdu, skrócenie okresu odmowy lądowania (Agencja ds. Imigracji)

3. Wniosek o wydanie zaświadczenia o kwalifikowalności (ponowny wjazd po upływie okresu odmowy lądowania)

Po upływie okresu odmowy lądowania celem ponownego wjazdu należy uzyskać zaświadczenie o kwalifikowalności, a następnie wizę. Wydanie zależy od ubieganego statusu pobytu i rodzaju działalności; z powodu wcześniejszych naruszeń rozpoznanie może być odmowne.

Źródło: Wniosek o wydanie zaświadczenia o kwalifikowalności (Agencja ds. Imigracji)

Orientacyjny wykaz dokumentów (procedury powiązane)

Samej odmowie lądowania nie towarzyszy „wniosek”; poniżej przykładowe główne dokumenty w poszczególnych procedurach powiązanych. Przy faktycznym składaniu należy potwierdzić aktualne wytyczne u właściwego regionalnego urzędu imigracyjnego bądź dla ubieganego statusu pobytu.

Skrócenie okresu odmowy lądowania

  • wniosek o skrócenie okresu odmowy lądowania (formularz urzędowy imigracji)
  • paszport
  • kopia postanowienia o wydaleniu (jeśli posiadana)
  • dokumenty związane z dobrowolnym wyjazdem na własny koszt
  • inne dokumenty wskazane przez imigrację

※ Wniosek składa się w regionalnym urzędzie imigracyjnym prowadzącym postępowanie w sprawie wydalenia. Szczegóły u najbliższego urzędu imigracyjnego.

Wniosek o wydanie zaświadczenia o kwalifikowalności (ponowny wjazd)

Lista dokumentów zależy od ubieganego statusu pobytu. Wspólne przykłady to m.in.:

  • wniosek o wydanie zaświadczenia o kwalifikowalności (formularz urzędowy imigracji)
  • zdjęcie (wysokość 4 cm × szerokość 3 cm)
  • kopia paszportu cudzoziemcy–wnioskodawcy
  • dokumenty stwierdzające powiązania rodzinne (pobyt rodzinny, wiza małżeńska itd.)
  • dowody właściwe dla statusu (umowa o pracę, zaświadczenie o nauce, poświadczenie złożenia aktu małżeństwa itd.)

※ Szczegóły wg statusu: w materiale Wniosek o wydanie zaświadczenia o kwalifikowalności (Agencja ds. Imigracji) w sekcji „Wnioski, wymagane dokumenty, egzemplarze” wybierz właściwą stronę statusu.

Ubieganie się o specjalne zezwolenie na lądowanie (w kontroli granicznej)

W kontroli granicznej należy wyjaśnić okoliczności wchodzące w podstawy odmowy lądowania oraz szczególne okoliczności, mimo to uzasadniające dopuszczenie (cel pobytu, plan pobytu, sytuacja w kraju pochodzenia itd.). Przykładowe dokumenty do przygotowania:

  • paszport
  • dowody celu przyjazdu (zaproszenie, materiały z konferencji, umówiona wizyta lekarska itd.)
  • plan pobytu i bilet lotniczy
  • dokumenty opisujące pilność lub konieczność w kraju ojczystym
  • dane dotyczące gwaranta lub sponsora (kopia karty pobytu, pismo z uzasadnieniem zaproszenia itd.)

※ Specjalne zezwolenie na lądowanie jest rozpatrywane indywidualnie; lista dokumentów różni się według sprawy. Postępuj zgodnie z poleceniami inspektora imigracyjnego.