Status «małżonek, dziecko własne, adopcja specjalna w rodzinie obywatela Japonii» (w materiałach w j. angielskim często: «Spouse or Child of Japanese National») to status pobytu przeznaczony dla współmałżonka obywatela Japonii, dzieci w adopcji specjalnej oraz osób urodzonych jako dziecko obywatela Japonii. Do typowych przypadków należą mąż lub żona obywatela Japonii, dzieci własne, dzieci objęte adopcją specjalną (por. Agencja imigracyjna (ISA) – status pobytu: małżonek, dziecko własne, adopcja specjalna w rodzinie obywatela Japonii – treść w j. angielskim).
W przypadku małżeństwa międzynarodowego cudzoziemiec w Japonii co do zasady nabywa właśnie ten status pobytu. Cechą wyróżniającą jest brak ograniczeń co do wykonywania pracy – wysoka swoboda w pracy i innych formach aktywności. Aby związek (małżeństwo) był skuteczny, muszą być spełnione warunki merytoryczne, m.in. osiągnięcie dopuszczalnego do małżeństwa wieku oraz brak przeszkód w postaci małżeństw w kręgu bliskim krewnych, a także wymagania formalne, w tym złożenie właściwych zgłoszeń rejestracyjnych itp.
Na jakich warunkach można uzyskać status «małżonek, dziecko własne, adopcja specjalna w rodzinie obywatela Japonii»
Związek z obywatelem Japonii (małżonek)
Jeśli wnioskujesz w charakterze małżonka obywatela Japonii, wymagane jest, aby małżeństwo było prawnie skuteczne według stosowanego prawa. W grę nie wchodzą m.in. dawni współmałżonkowie po rozwodzie czy zgonie ani tzw. konkubinat.
Zasada: wnioskodawca i małżonek powinni wspólnie zamieszkiwać i prowadzić życie małżeńskie. W razie odrębnych miejsc zamieszkania istnieje ryzyko, że związek będzie uznany za fikcyjny (fałszywe małżeństwo), a kontrola formalnoprawna zostanie zaostrzeona.
Dziecko obywatela Japonii
Obejmuje to dzieci w związku małżeńskim, a także dzieci urodzone poza małżeństwem, jeśli ustalono ojcostwo (koji-chitei, uznając rodzicielstwo). W chwili urodzenia dziecka należałoby, by co najmniej jeden z rodziców posiadał obywatelstwo japońskie, albo – jeśli ojciec zmarł przed urodzeniem – by zmarł z obywatelstwem japońskim przypisanym w momencie śmierci.
Odnośnie wymaganych dokumentów i szczegółów zob. Osoba składająca wniosek (cudzoziemiec) jest biologicznym dzieckiem obywatela Japonii lub dzieckiem w adopcji specjalnej (ISA; publikacja w j. angielskim).
Adopcja specjalna w japońskiej rodzinie
Adopcja specjalna (tokubetsu yōshi) to instytucja ustanowiona w drodze orzeczenia sądu ds. rodziny, w której ustaje związek prawny z biologicznymi rodzicami, a rozwiązanie relacji prawnej z adoptującymi w zasadzie nie jest dopuszczalne. W rejestrze rodzinnym (koseki) wpisy typu «najstarszy syn» czy «najstarsza córka» wyróżniają tę kategorię od zwykłych adopcji.
Po nowelizacji kodeksu cywilnego obowiązującej od 1 kwietnia 2020 r. (2 Reiwa) wiek, w którym dopuszcza się adopcję specjalną, ustalono co do zasady na poniżej 15. roku życia (wcześniej zasada: poniżej 6. roku życia). Celem jest włączenie dzieci, które nie miały stabilnego wychowania domowego, w pełną, opiekuńczą rodzinę (zob. Ministerstwo Sprawiedliwości – nowelizacja kodeksu cywilnego w zakresie adopcji specjalnej (streszcz. info)).
Okres pobytu (przyznawany w decyzji)
Status może być wyznaczany na: 5 lat, 3 lata, 1 rok lub 6 miesięcy.
Rodzaje wniosków (procedur)
Do głównych kroków związanych ze statusem «małżonek, dziecko własne, adopcja specjalna w rodzinie obywatela Japonii» należą m.in.:
- Wniosek o wydanie certyfikatu uprawnienia do pobytu (Certificate of Eligibility, COE) – gdy nowy przyjazd do Japonii w tym właśnie statusie, z zagranicy
- Wniosek o zmianę kategorii statusu pobytu – gdy cudzoziemiec ma już w Japonii inny status i chce go zmienić na przedmiotowy
- Wniosek o przedłużenie okresu pobytu (odnawiający) – gdy ma się pozostawać w tym samym kategoricznym statusie
- Wniosek o nabywające skutek „uzyskanie” statusu pobytu – m.in. dla osób, które straciły obywatelstwo japońskie, lub w określonych sytuacjach gdy cudzoziemiec (np. w związku z urodzeniem) zostaje w Japonii nie przechodząc standardowej procedury wjazdu, a przewiduje pobyt dłuższy niż 60 dni
Jeśli odnoszące się do statusu wspólnocie rodzinną okoliczności ulegną zmianie, wskazane jest szybko dopełnić wymaganych wniosków. Gdy cudzoziemiec wykonuje zawód lub działa w sposób niezgodny z celem wyznaczonym własnym statusem pobytu, status może zostać cofnięty (unieważniony).
Przegląd głównych dokumentów (orientacyjnie)
Lista wymaganych dokumentów zależy od rodzaju wniosku oraz czy cudzoziemiec występuje jako małżonek czy jako dziecko własne / adopcja specjalna. Wydawane w Japonii odpisy i zaświadczenia zwykle należy przedstawić w okresie od daty wystawienia włącznie 3 miesięcy wstecz (o ile w treści wniosku nie zaznaczono inaczej). Dokumenty sporządzone w językach innych niż japoński należy z reguły złożyć wraz z tłumaczeniem na język japoński.
Poniższa lista opiera się na oficjalnych wskazówkach Ministerstwa Sprawiedliwości / ISA. W toku weryfikacji mogą być wymagane dodatkowe materiały. Najnowsze formularze i wymagania należy zestawiać z: przypadki, gdy cudzoziemiec występuje jako małżonek (strona w j. angielskim, ISA) oraz przypadki, gdy cudzoziemiec występuje jako biologiczne dziecko lub w adopcji specjalnej (ISA).
[Dla małżonka (męża / żony)]
Wniosek o wydanie certyfikatu uprawnienia do pobytu (COE) – nowy wjazd z zagranicy
- Formularz wniosku o wydanie certyfikatu uprawnienia (1 egzemplarz)
- Fotografia (1 szt. wg określonego wzoru)
- Odpis pełny z rejestru rodzinnego (koseki tōhon) współmałżonka będącego obywatelem Japonii, z wpisem o zawarciu małżeństwa; jeśli w rejestrze go brak – m.in. potwierdzenie złożenia odpowiedniego zgłoszenia małżeństwa
- Akt (zaświadczenie) małżeństwa wystawiony w państwie posiadanego obywatelstwa wnioskodawcy (1 egzemplarz); w państwach, w których rejestr rodzinny obejmuje oboje małżonków, może wystarczyć odpis wskazujący fakt zawartego związku
- Dokumenty wykazujące środki na utrzymanie: m.in. zaświadczenie w sprawie lokalnego podatku (juminzei) w zakresie przypisanej (lub nienależnej) opłaty, zaświadczenie o odprowadzonych podatkach (ostatni rok obrotowy) itd.; krótko po wjeździe: kopie wyciągów z rachunków, umowy o planowanym zatrudnieniu itp.
- List (dokument) poręczenia sponsora w sprawie tożsamości i utrzymania – od małżonka będącego obywatelem Japonii (1 egzemplarz)
- Kopia jūmin-hyō (meldunek) obejmującego wszystkich członków wspólnego gospodarstwa (1 egzemplarz) – w rejestrze dopuszczalne pomin. numeru My Number, bez pomijania innych wymaganych danych
- Kwestionariusz (ankieta) (1 egzemplarz)
- Materiały potwierdzające wspólnie spędzany czas w małżeństwie (2–3 zdjęcia, zapisy w mediach społecznościowych, historia połączeń telefonicznych itd.)
- Koperta zwrotna do odesłania odpowiedzi listem zwykłym poleconym w procedurze «kanki kakitome» (uproszczony list polecony w Japonii), z właściwymi znakami opłaty
Wniosek o zmianę kategorii statusu pobytu (ze statusu o innym celu)
- Formularz wniosku o zmianę, fotografia
- Odpis koseki tōhon małżonka – obywatela Japonii (w tym o małżeństwie; wystawiony w ciągu 3 miesięcy)
- Akt małżeństwa w państwie posiadanego obywatelstwa wnioskodawcy
- Dokumenty finansów / utrzymania (juminzei, opłacanie podatków itd. – zwykle w okresie 3 mies. od daty wystawienia)
- Dokument poręczenia sponsora w sprawie tożsamości; meldunek rejestracyjny (jūmin-hyō) wszystkich domowników (w okresie 3 mies. od daty wystawienia)
- Kwestionariusz, materiały wspierające wspólnie spędzany czas
- Paszport, karta pobytu (złożenie do wglądu / okazania)
Wniosek o przedłużenie okresu pobytu
- Formularz wniosku, fotografia
- Koseki tōhon małżonka – obywatela Japonii (o małżeństwie)
- Dokumenty utrzymania (juminzei / płatności wspierającego lub wnioskodawcy)
- Dokument poręczenia sponsora, meldunek rejestracyjny (jūmin-hyō) wszystkich domowników
- Paszport, karta pobytu (wgląd / okazanie)
[Dla dziecka własnego / adopcji specjalnej]
Wniosek o wydanie certyfikatu uprawnienia (COE)
- Formularz wniosku o wydanie certyfikatu, fotografia
- Koseki tōhon lub wykreśleniowy odpis (joseki) rodzicielski odpowiednio do sytuacji
- Urodzenie w Japonii: potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia urodzin lub (w razie uznawania ojcostwa) zgłoszenia uznania ojcostwa (wystawienie w okresie 3 mies. od daty złożenia wniosku, o ile wskazane)
- Urodzenie za granicą: akt urodzenia lub dokument potwierdzający ustalenie ojcostwa
- Adopcja specjalna: potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia adopcji specjalnej albo tłumaczenie prawomocne orzeczenia o adopcji i dokumentu wykazującego jego ostateczność
- Dokumenty utrzymania (juminzei, podatki sponsora/utrzymującego; w razie braków: wyciągi, umowy o pracy itd.)
- List poręczenia sponsora: obywatel japoński z miejscem zamieszkania w Japonii (np. biologiczny rodzic lub adoptujący)
- Jūmin-hyō obejmujące wszystkich domowników (dla osób małoletnich: np. wspierającego; dla pełnoletnich: np. współmieszkającego) – numer My Number można w rejestrze pominąć zgodnie z instrukcją
- Koperta na odpowiedź (jak wyżej)
Wniosek o zmianę kategorii statusu / wniosek o przedłużenie okresu pobytu
- Formularz, fotografia
- Koseki / wykreśleniowe odpisy właściwe sytuacji wobec japońskiego biologicznego rodzica lub adoptującego
- Potwierdzenie urodzenia, uznawania ojcostwa lub adopcji specjalnej (jak w punkcie o COE)
- Materiały o utrzymaniu, dokumencie poręczenia, meldunku rejestracyjnym (jūmin-hyō)
- Paszport, karta pobytu (wgląd / okazanie)
Jeśli formularz składa inna niż cudzoziemiec własna osoba, może być wymagane uwiarygodnienie tożsamości składającego. W razie wątpliwości w szczegółach wskazane jest zwrócenie się m.in. do Centrum informacyjnego dla cudzoziemców (Foreign Nationals Information Center, ISA, treść w kliku językach) (TEL: 0570-013904 – numer japoński, z terytorium Japonii).
