Vrouw die met haar vingers een cirkelvorm toont

Wat is de speciale verblijfsvergunning

De speciale verblijfsvergunning (zoals omschreven in de Japanse regelgeving) is een regeling waarbij de minister van Justitie in uitzondering een verblijf in Japan toestaat aan vreemdelingen die vallen onder de gronden tot verwijdering of uitzetting (artikel 24 van de Immigratiewet op de binnenkomst en het verblijf) — bijvoorbeeld na illegale binnenkomst, te lang verbliven na afloop van de verblijfsvergunning of intrekking van de verblijfsstatus (artikel 50 van de Immigratiewet inzake de controle op de binnenkomst in Japan en de erkenning van vluchtelingen).

Voor personen die in beginsel Japan moeten verlaten, wordt in de individuele omstandigheden nagegaan of een bijzondere toestemming tot verblijf kan worden verleend. In de praktijk komt toestemming vaak voor in situaties met een echtgenoot of echtgenote die de Japanse nationaliteit heeft, de zorg voor een kind met de Japanse nationaliteit, het huwelijk met een vaste inwoner, of wanneer humanitaire overwegingen nopen tot verblijf.

Voornaamste gronden waarbij de speciale verblijfsvergunning in beeld komt (art. 50 lid 1, onder a–e)

  1. wanneer de persoon reeds een blijfvergunning als permanente inwoner is verleend;
  2. wanneer de persoon in het verleden in Japan woonde met een fiche op het Japanse bevolkingsregister als Japans staatsburger;
  3. wanneer de persoon in Japan verblijft onder invloed van een ander wegens mensenhandel of soortgelijke omstandigheden;
  4. wanneer de persoon is erkend als vluchteling of als begunstigde van een aanvullende, aan vluchtelingen gelijkwaardige bescherming;
  5. wanneer de minister van Justitie meent dat overigens bijzondere gronden rechtvaardigen dat verblijf wordt toegestaan.

Voor zij die zijn veroordeeld tot een onbepaalde of een vrijheidsstraf die langer is dan één jaar, of die onder bepaalde zware uitzettingsgronden vallen (de zogenoemde mits van het eerste lid, tweede alinea), geldt: zonder uitzonderlijk bijzondere omstandigheden (bijvoorbeeld wanneer weigering onmenselijk zou zijn omdat levensnoodzakelijke medische zorg in het geding is) kan geen speciale verblijfsvergunning worden verleend.

Omstandigheden die in de beoordeling wegen (art. 50 lid 5)

Bij de beslissing over verlening of weigering wegen onder meer de volgende aspecten mee.

  • de reden waarom de persoon in Japan wil blijven;
  • gezins- en familietie (belang van minderjarige kinderen, relatie met Japanners of houders van het status van bijzondere blijfvergunning e.d.);
  • gedrag en omgang (band met de wijk, naleving van wet- en regelgeving, betrokkenheid bij onmaatschappelijk gedrag);
  • hoe de persoon Japan is binnengekomen;
  • duur van het verblijf in Japan en de rechtspositie in die periode;
  • de feiten die hebben geleid tot de uitzettingsmaatregel;
  • de noodzaak tot humanitaire bijstand;
  • de binnen- en buitenlandse context en de gevolgen voor onrechtmatig verblijvende vreemdelingen in Japan, en overige feiten.

De Dienst immigatie toont in de «Richtsnoeren over de speciale verblijfsvergunning» aan hoe dergelijke factoren in onderlinge verhouding moeten worden gewogen; een vergunning komt in beeld wanneer duidelijk positieve elementen sterk overwegen ten opzichte van negatieve. Voor de precieze inhoud kunt u de openbare stukken op de site van het ministerie van Justitie en de Dienst immigatie raadplegen.

Bijzondere regeling voor in Japan geboren kinderen (familie als geheel)

Naar aanleiding van de beleidskondiging van de minister van Justitie (aug. 2023) geldt voor personen met een reeds uitgereikte uitzettingsbeslissing dat zij die vóór 10 juni 2024 (inwerkingtreding van de Immigratiewet‑wijziging) in Japan zijn geboren en een basisschool, middelbare school of hogere school in Japan hebben doorlopen eenmalig als gezin in aanmerking kunnen komen voor de speciale verblijfsvergunning. Indien ouders echter ernstige strafbare feiten of inbreuken in de kern onbestraft laten (illegale binnenkomst of landing, valse verblijfskaart, schijnhuwelijk, drugs of prostitutie, onherroepelijke gevangenisstraf langer dan één jaar, meerdere vorige veroordelingen e.d.) kan uitsluiting gelden. In aanmerking komende personen ontvangen bericht via de regionale afdeling van de Dienst immigatie.

Aanvraagvereisten

Rechtelijke grondslag
Artikel 50 van de Immigratiewet inzake de binnenkomst in Japan en de erkenning van vluchtelingen
Voor wie
vreemdelingen die vallen onder de gronden tot uitzetting (art. 24 van dezelfde wet)
Indienen
vanaf het ogenblik dat een van de volgende situaties zich voordoet, tot het ogenblik dat de formele uitzettingsbeslissing wordt afgegeven
1. bij aanhouding op basis van een aanhoudingsbevel (ook bij voorwaardelijke invrijheidstelling);
2. wanneer u onder een wettelijke toezichtmaatregel van de immigatiediensten valt
Procedure
1. Vreemdelingen in detentie op grond van een aanhoudingsbevel
door uw voornemen te kennen te geven en na een gesprek met een immigratieambtenaar de aanvraag in te dienen.
2. Vreemdelingen in voorwaardelijke invrijheidstelling of onder toezichtmaatregel
door zich te melden bij de regionale afdeling van de Dienst immigatie, een gesprek te voeren en aldaar aan te vragen. Is de aanvrager jonger dan 16 of door ziekte niet in staat zelf te verzoeken, dan mogen in beginsel ouders, echtgenoot, kinderen of naasten in zijn of haar plaats optreden.
3. Vreemdelingen in detentie in een strafinrichting e.d.
op dezelfde wijze als onder 1: voornemen toelichten, gesprek, aanvraag.
Kosten (leges)
voor de aanvraag worden geen leges geheven.
Bezwaar
in deze procedure niet van toepassing.

※ Nadat de formele uitzettingsbeslissing is afgegeven, is in de regel geen aanvraag tot speciale verblijfsvergunning meer mogelijk.

Overzicht benodigde documenten

Formulier

Bewijsstukken (indien van toepassing meesturen)

  1. Permanente inwoner
    kopie van de Japanse verblijfskaart
  2. Voormalige inschrijving als Japans staatsburger in Japan
    afschrift of elektronische uittreksel van het familieregister (除籍) betreffende uitschrijving
  3. Mensenhandel / in bedwang van derden
    verklaring (vrije vorm, naar waarheid te ondertekenen)
  4. Erkende vluchteling of aanvullende bescherming
    kopie van erkenningsbeschikking of ‑attest
  5. Overige door de minister erkende bijzondere gronden
    stukken die die omstandigheden aantonen

Over vertalingen
Is het originele document niet in het Japans opgesteld, dient in beginsel een vertaling in het Japans te worden gevoegd. Uitzondering is mogelijk voor (1) dezelfde stukken als eerder, reeds met vertaling, ingediend; (2) algemene Engelstalige folders e.d.; (3) standaard Engelstalige documenten (werkgeversverklaring, diploma, uittreksel uit het handelsregister, arbeidsovereenkomst) wanneer geen bijzondere uitleg nodig is.

Referentielinks (ministerie van Justitie en Dienst immigatie, Japan — officiële informatie in de Japanse taal)

Periode van aanvraag tot beslissing

Snelle zaken: ongeveer 4 tot 9 maanden; in zwaardere of complexe dossiers soms tot ongeveer 3 jaar. Als vuistregel komen 12 maanden veel voor.

① Gevallen waarin wel en waarin geen speciale verblijfsvergunning is verleend (echtgenoot/echtgenote is Japanner)

Gevallen waarin toestemming is verleend

  1. 8 jaar 9 maanden in Japan, 6 jaar 11 maanden onrechtmatig verblijf, 4 jaar 1 maand gehuwd met een persoon met de Japanse nationaliteit; verleende status: echtgenote of echtgenoot van Japanner (internationaal huwelijk), verblijfsduur 1 jaar.
  2. 12 jaar 1 maand in Japan, 1 jaar onrechtmatig verblijf, ca. 1 jaar huwelijk maar feitelijke echtvereniging ca. 45 maanden, twee minderjarige kinderen, echtgenoot/echtgenote Japanner; idem status en duur 1 jaar.
  3. 18 jaar in Japan, illegale binnenkomst, 1 jaar 11 maanden huwelijk met Japanner, geen kind met huidige echtgenoot, wel zorg voor biologisch kind met de Japanse nationaliteit uit eerdere relatie; idem vergunning, 1 jaar.
  4. 3 jaar 1 maand in Japan, illegale binnenkomst, 1 jaar 3 maanden gehuwd, twee minderjarige kinderen, echtgenoot/echtgenote Japanner; idem, 1 jaar.
  5. 9 jaar 4 maanden in Japan, 8 jaar 11 maanden onrechtmatig verblijf, 4 jaar gehuwd, echtgenoot/echtgenote Japanner; idem, 1 jaar.

Gevallen waarin toestemming is geweigerd

  1. 10 jaar 5 maanden in Japan via illegale binnenkomst, 11 maanden gehuwd, drie eerdere uitzettingen/maatregelen in die strekking.
  2. 2 jaar 10 maanden in Japan, aanhouding wegens prostitutie, 1 jaar 2 maanden gehuwd, eerdere maatregel in die strekking, twijfels omtrent samenwoning en echtheid van het huwelijk.
  3. 7 jaar 11 maanden in Japan, illegale binnenkomst, 2 maanden gehuwd, eerdere vertrekopdracht, onherroepelijk vonnis wegens inbreuk op de Immigratiewe (2 jaar met uitstel 4 jaar), binnenkomst met smokkel, huwelijk tijdens vóórarrest; idem geding.
  4. 11 jaar 3 maanden in Japan, aanhouding, ca. 2 jaar 3 maanden onrechtmatig verblijf, 3 jaar gevangenis wegens strafbaar roofoverval met lichamelijk letsel, idem toetsingskader.

② Wanneer de echtgenoot/echtgenote rechtmatig in Japan verblijft als vreemdeling (permanente inwoner, enz.)

Gevallen waarin toestemming is verleend

  1. 9 jaar 6 maanden in Japan, 9 jaar 3 maanden onrechtmatig verblijf, ca. 1 jaar 3 maanden gehuwd, wettelijke partner houdt de status van permanente inwoner; in dit dossier: vergund als echtgenote of echtgenoot van Japanner (internationaal huwelijk), verblijfsperiode 1 jaar.
  2. 6 jaar, 1 jaar 4 maanden onrechtmatig verblijf, 1 jaar 11 maanden gehuwd, partner permanente inwoner; zelfde patroon vergunning, 1 jaar.
  3. 12 jaar 9 maanden, even zoveel onrechtmatig verblijf, 6 maanden gehuwd, partner houdt het statuut van bijzondere permanente inwoner; zelfde, 1 jaar.
  4. 9 jaar, 8 jaar onrechtmatig verblijf, 1 jaar gehuwd, partner en kind permanente inwoner; in dit voorbeeld: status langdurig ingezetene, 1 jaar.
  5. 9 jaar, aanhouding wegens strafbaar feit in verband met prostitutie, 6 jaar 1 maand gehuwd, twee minderjarige kinderen, zelf en kind(eren) met permanente verblijfsstatus, partner langdurig ingezetene; toegewezen: langdurig ingezetene, 1 jaar.

Gevallen waarin toestemming is geweigerd

  1. 6 jaar 8 maanden in Japan, 3 jaar 4 maanden onrechtmatig verblijf, 10 maanden gehuwd, twijfels omtrent samenwoning en huwelijk.
  2. 4 jaar 6 maanden in Japan, 4 jaar onrechtmatig, 1 maand gehuwd, huwelijk tot stand gekomen in detentie na constatering.
  3. 4 maanden, 1 maand verblijf buiten toegestane beroepen, 2 maanden gehuwd, twijfels omtrent woon- en echtvereniging.
  4. 8 jaar 2 maanden, 3 maanden onrechtmatig in bezit van valse verblijfskaart, 8 maanden gehuwd, valse kaart blijvend relevant.
  5. 18 jaar, 18 jaar onrechtmatig, strafwegen, 19 jaar gehuwd, twee kinderen, ernstige veroordeling wegens drugssmokkel, eerdere uitzetting in het verleden.

③ Gezinnen met alleen vreemdeling(en) in het gezin

Gevallen waarin toestemming is verleend

  1. 21 jaar 2 maanden in Japan, 8 maanden onrechtmatig; gezin: partner onrechtmatig (ca. 14/8 jaar, kind 12, gezamenlijk gemeld, alle drie in beginsel toegewezen met status in de lijn van langdurig ingezetene, moeder met één eerdere uitzetting op het conto).
  2. 22 jaar 3 maanden, 22 jaar onrechtmatig, kind 10, na geboorte in Japan geen geldige status, moeder en kind tezamen gemeld, vader reeds in het buitenland.
  3. 21 jaar woon- en schendingsduur, kind 14, na geboorte in Japan geen status, moeder en kind gemeld, geen contact met vader.

Gevallen waarin toestemming is geweigerd

  1. 14 jaar 9 maanden, illegale binnenkomst, zelfde duur strafbaar gebleven, gezin: partner lange onrechtmatigheid, kind 1 jaar, na geboorte geen status, gezin gemeld, beide ouders met eerdere uitzetting/maatregel.
  2. 6 jaar 11 maanden, illegale binnenkomst, zelfde duur, kind 6, na geboorte geen status, moeder en kind gemeld, geen vader in beeld, idem beoordeling weigerend.

④ Overige gevallen

Gevallen waarin toestemming is verleend

  1. 20 jaar, 19 jaar 7 maanden onrechtmatig, motief: wortels in Japan; toegewezen: langdurig ingezetene, 1 jaar.
  2. 9 jaar, 8 jaar 9 maanden onrechtmatig, motief: zorg voor kind met de Japanse nationaliteit; langdurig ingezetene, 1 jaar.
  3. 9 jaar 3 maanden, 9 maanden onrechtmatig, slachtoffer van huiselijk geweld, beschermd door de overheid, idem, 1 jaar.
  4. 4 jaar 9 maanden, 3 jaar 7 maanden onrechtmatig, zorg voor Japans kind; idem, 1 jaar.
  5. 2 maanden, 2 maanden onrechtmatig, slachtoffer van mensenhandel, hulpverlening, wens tot spoedige uitzetting naar het land van herkomst; status: aangewezen activiteiten, 1 jaar.
  6. 44 jaar 10 maanden, 17 jaar 4 maanden onrechtmatig, geboren in bezet Okinawa, kind van Japanner, levensband in Japan; langdurig ingezetene, 1 jaar.
  7. 11 jaar 1 maand, illegale binnenkomst, 11 jaar 1 maand onrechtmatig, kind onder toezicht kinderbescherming, voorbereiding op terugkeer naar de biologische vader; aangewezen activiteiten, 6 maanden.

Gevallen waarin toestemming is geweigerd

  1. 8 jaar 3 maanden, 10 maanden activiteit buiten de vergund strekking, wens: zendingsactiviteit; terwijl status «religieus» hield, feitelijk transportwerk buiten toegestane scope.
  2. 8 jaar 1 maand, 2 maanden onrechtmatig, motief: duidelijke leefbasis, werkgever schijn aangedragen voor wijziging naar «ingenieur, geesteswetenschappen, internationaal» terwijl feitelijk in de horeca werkzaam, overgang naar onrechtmatigheid in detentie.
  3. 2 maanden, intrekking op melding, wens: samenleven met landgenoot; eerdere uitzetting verborgen bij landing, leidt tot weigering.
  4. 24 jaar 2 maanden, even zoveel onrechtmatig na illegale binnenkomst, schijnhuwelijk teweeggebracht, na intrekking opnieuw samen met schijnpartij willen blijven.
  5. 2 jaar 4 maanden, voortduren na intrekking, wens: samenleving met «Japanse echtgenoot (schijnpartner)»; valse aangifte in elektronische notariële akte, straf: 1 jaar 6 maanden met 3 jaar voorwaardelijk, idem patroon.
  6. 18 jaar, strafproces, 6 jaar 9 maanden onrechtmatig, motief: band met Japan; drugs- en overige strafrechtelijke feiten, 7 jaar onherroepelijk, o.a. in detentie onrechtmatig verblijvend.
  7. 17 jaar 4 maanden, strafrechtelijk, 2 jaar 4 maanden onrechtmatig, drugsverleden, meerdere veroordelingen, onherroepelijk 1 jaar 6 maanden, idem kader weigering.