Het opleidings- en tewerkstellingsstelsel (Japans: 育成就労制度, kort: ikusei shūro) is in het leven geroepen door de wijziging van de immigratiewet e.d. die in juni 2024 (Reiwa 6) is gepubliceerd, en de uitvoering start op 1 april 2027 (Reiwa 9, begin boekjaar). Het volgt in de praktijk op het stelsel van de technische stage, met als doel in sectoren in Japan met personeelstekort vakmensen te vormen en arbeidskrachten te werven. Tijdens drie jaar arbeid worden vakmensen opgeleid op het peil van de categorie 1 (specifieke vaardigheden, 特定技能1号) en kunnen tegelijk werknemers in die sector worden behouden.
Wat is het opleidings- en tewerkstellingsstelsel?
Het stelsel ziet op industriële sectoren ‘opleiding en arbeid’ (育成就労産業分野): binnen bepaalde specifieke industriële sectoren waarin opleiding door werk redelijk is, worden vreemdelingen in principe gedurende drie jaar in dienst genomen, en worden vakkennis en Japans bevorderd via OJT (on-the-job training, ‘opleiding op de werkplek’). Slagen zij in examens en vervullen zij de overige eisen, dan kunnen zij overgaan naar specifieke vaardigheden, categorie 1 en in totaal tot vijf jaar in die hoedanigheid blijven werken. Categorie 2, permanent verblijf e.d. zijn in het ontwerp van het stelsel als verdere stappen meegenomen.
- Doel van het stelsel: in sectoren met tekort vakmensen opleiden en aannemen, met tegelijk duidelijke rechtsbescherming voor buitenlandse werknemers en een overzichtelijk traject in Japan.
- Start uitvoering: 1 april 2027. Aanvragen vóór de inwerkingtreding (bijv. vergunning toezicht- en ondersteuningsorganisaties) vanaf 15 april 2026, aanvragen erkenning van opleidings- en tewerkstellingsplannen vóór de inwerkingtreding vanaf 1 september 2026 (gepland).
- Verwachte omvang: per sector worden bovengrenzen in het uitvoeringsbeleid vastgelegd. Tegen eind fiscaal jaar 2028 wordt voor buitenlandse deelnemers aan dit stelsel een orde van grootte van circa 426 200 personen verondersteld (samen met specifieke vaardigheden in totaal circa 1,23 miljoen).
Belangrijkste kenmerken
- Verblijfsduur: in principe drie jaar. Bij niet slagen voor een examen kan in bepaalde gevallen verlenging met maximaal één jaar voor herkans worden verleend.
- Overstap naar een andere werkgever: in tegenstelling tot de technische stage is in beginsel overstap op eigen verzoek mogelijk, onder nader te bepalen voorwaarden (o.a. na een ‘rustperiode’ na indiensttreding, bepaald vaardigheids- en Japanpeil, goede uitvoerder als nieuwe werkgever), en binnen dezelfde soort arbeid (zelfde ‘bedrijfsonderverdeling’ / taakcategorie). Overstap wegens zwaarwegende omstandigheden blijft ook bestaan.
- Toezicht- en ondersteuningsorganisaties: in plaats van ‘toezichthoudende organisaties’ komt het toezicht- en ondersteuningsbedrijf (監理支援機関), vergunningplichtig. De vereisten zijn strenger, onder meer buitencontroleur, verbod op negatieve netto vermogen en minimum aantal vaste kaderleden.
- Opleidings- en tewerkstellingsplan: per buitenlandse medewerker geldt een ‘opleidings- en tewerkstellingsplan’ met erkenning door de Organisatie voor opleiding en tewerkstelling buitenlandse vakmensen. Het plan vermeldt o.a. de opleidingsperiode (binnen drie jaar), opleidingsdoelstellingen (werk, vakkennis, Japanse taal, enz.).
- Zorgvuldigere werving in het buitenland: tweezijdige afspraken (MOC) met het land van herkomst, en maatregelen zodat provisies aan uitzendorganisaties in het buitenland niet onredelijk hoog uitvallen.
- Japanse taal: vóór binnenkomst peil A1 of gelijkwaardig (bijv. JLPT N5) door examen of gelijkwaardige cursus. Tijdens de opleiding wordt toegewerkt naar minimaal A2 (N4) om over te stappen naar specifieke vaardigheden, categorie 1.
Deelnemende sectoren en soorten werk
Deelnemers mogen in principe alleen tewerkgesteld worden in industriële sectoren ‘opleiding en arbeid’. Dat zijn specifieke industriële sectoren waarin opleiding door de arbeid passend is. De invulling volgt uit het per-sectorale uitvoeringsbeleid (januari 2026, kabinetsbesluit) en omvat o.a. landbouw, visserij, bouw, voedingsindustrie, zorg, horeca en meer. Bepaalde beroepen die bijovergang van de technische stage, tweede fase, tellen (bijv. stomerij in particuliere woningen, grondafhandeling op luchthavens, ketelonderhoud) horen in dit stelsel niet tot de opleidings- en tewerkstellingssectoren. Zie de overzichtstabel (PDF) ‘Specifieke industriële sectoren, opleidings- en tewerkstellingssectoren en soorten arbeid’ (Japans, officiële publicatie) en de toelichting van de Dienst inzake in- en uitzet en verblijf: ‘Opleidings- en tewerkstellingsstelsel’.
Vergelijking: technische stage, opleiding en arbeid, specifieke vaardigheden
Het nieuwe stelsel is ingericht nu het doel van de technische stage (bijdrage aan ontwikkelingslanden door kennisoverdracht) in de praktijk sterk aaneensloot met werving en opleiding in Japan, en er zorgen waren over o.a. beperkte mogelijkheden tot overstap. Technische stage en opleiding/arbeid zijn bedoeld om via ‘vorming’ te leiden naar specifieke vaardigheden; specifieke vaardigheden is het kader om direct vakmensen te laten aantreden. Hieronder de belangrijkste punten in één tabel.
| Onderwerp | Technische stage (技能実習) | Opleiding en arbeid (育成就労) | Specifieke vaardigheden (特定技能) |
|---|---|---|---|
| Doel van het stelsel | Via opleiding medewerkers opleiden ter internationale bijdrage (juridisch is vastgelegd dat het stelsel geen wervingsinstrument mag zijn) | Opleiding en aannemen in sectoren met personeelstekort expliciet als doelstelling | Rechtstreeks vakmensen aannemen in sectoren met personeelstekort, na aantonen van het vereiste peil (examens, enz.) |
| Verblijfsduur | Maximaal vijf jaar (fase 1: één jaar, fase 2: twee jaar, fase 3: twee jaar; per fase plannen en erkenning) | In principe drie jaar (één keer drie-jarenplan en erkenning) | Categorie 1: totaal tot vijf jaar. Categorie 2: geen wettig maximum op de verblijfsduur (verlenging, route naar permanent verblijf, enz.) |
| Overstap werkgever | In principe niet; alleen in uitzonderingssituaties | Overstap op eigen initiatief onder voorwaarden, binnen dezelfde soort arbeid (taakcategorie). Overstap wegens dwingende omstandigheden blijft mogelijk | Categorie 1: binnen dezelfde sector en taakcategorie, met ondersteuningsplan. Categorie 2: grotere vrijheid van baanwissel (zonder begeleidingsverplichting) |
| Wie kan worden aangenomen | Per beroep en soort arbeid binnen de regels voor de tweede fase, enz. (ordegrootte: circa 90 soorten beroep) | Beperkt tot opleidings- en tewerkstellingssectoren en de daarin gedefinieerde soorten arbeid (binnen de specifieke sectoren waarin opleiding door werk passend is) | Per gedefinieerde soort binnen 14 grote sectoren, na slagen voor vak- en Japansexamens, enz. Wie de tweede fase technische stage met goed resultaat afrondt, is in bepaalde gevallen vrijgesteld van examen voor categorie 1 |
| Toezicht / ondersteuning | Toezichthouder (vergunningplichtig) begeleidt de stage | Toezicht- en ondersteuningsbedrijf (vergunning, strengere eisen, o.a. buitencontroleur) | Categorie 1: geregistreerde begeleidingsorganisatie (meldingsplicht). Categorie 2: geen dergelijke plicht |
| Plannen | Stagenplan, per fase (1, 2, 3) erkend | Opleidings- en tewerkstellingsplan, drie jaar in één keer erkend (door bovengenoemde organen) | Categorie 1: ondersteuningsplan (geregistreerde begeleider). Categorie 2: geen ondersteuningsplan |
| Overstap naar specifieke vaardigheden | Na de tweede fase met goed resultaat in bepaalde sectoren vrije overstap (zonder examen) naar specifieke vaardigheden, categorie 1, mogelijk | Ontwikkeling van vakmensen op het peil van categorie 1 is het uitgangspunt. Overstap op grond van o.a. vakkeuring niveau 3, beoordeling specifieke vaardigheden, categorie 1, en Japans rond A2 | Geen toepasselijkheid (huidige status is al specifieke vaardigheden). Van 1 naar 2 per sector via examen, enz. mogelijk |
| Werving in het buitenland | Overwegend via uitzendbureaus; geen wettig plafond voor kosten in het stelsel | Tweezijdige afspraken; maatregelen tegen buitensporige provisies aan buitenlandse bureaus | Tweezijdige afspraken met herkomstland; ook overstap binnen Japan (bijv. na afronding technische stage) of directe aanname vanuit het buitenland mogelijk |
| Vorm van inzet | Bedrijf alleen, of begeleid in groep | Enkelvoudige opleiding en arbeid (zonder toezicht- en ondersteuningsbedrijf) en begeleide opleiding en arbeid (met inzet van toezicht- en ondersteuningsbedrijf) | Categorie 1: werk met begeleiding. Categorie 2: reguliere arbeidsovereenkomst zonder begeleidingsverplichting |
Op 1 april 2027 mogen lopende stagen en aanvragen vóór de inwerkingtreding die binnen bepaalde termijn starten, onder overgangsregels in het stelsel van de technische stage blijven. Nieuwe binnenkomst uitsluitend als technische stage is daarna niet meer mogelijk, maar medewerkers kunnen na erkenning van het opleidings- en tewerkstellingsplan als vreemde deelnemer aan opleiding en arbeid binnenkomen.
Handige links (Japanse overheid)
- Dienst inzake in- en uitzet en verblijf: ‘Opleidings- en tewerkstellingsstelsel’ (Japans)
- Veelgestelde vragen: opleidings- en tewerkstellingsstelsel (Japans)
- Overzicht opleidings- en tewerkstellingsstelsel, herziening dec. 2025 (PDF, Japans)
- Ministerie van Gezondheid, Arbeid en Welzijn: overzicht technische stage en specifieke vaardigheden (PDF, Japans)
- OTIT: pagina’s over het opleidings- en tewerkstellingsstelsel (Japans)
Voor details, aanvragen en de laatste stand blijft de officiële informatie van bovenstaande diensten leidend. Voor vragen over procedure of verblijfsstatus is ons contactformulier beschikbaar; u bent van harte welkom.
