Sistemin özeti (açıklama)
Sahte veya başka hileli yollarla ülkeye giriş damgası veya eşdeğeri izni alınması veya oturma statüsüne bağlı asıl faaliyet belirli bir süre yürütülmeden Japonya’da kalınması gibi hallerde, ilgili yabancı kişinin oturma statüsünün iptal edilmesini öngören düzenlemedir (Göç ve Sığınmacı Koruma Yasası [入管法] 22-4 üncü madde).
İptal, yabancı tarafından “başvuru” ile yürütülen bir işlem değildir; Adalet Bakanı iptal nedeninin varlığını tespit ettiğinde oturma statüsü idari bir işlemle iptal edilir.
Oturma statüsü iptali şartları (iptal nedenleri listesi)
Aşağıdaki hallerden herhangi biri ortaya çıktığında Adalet Bakanı, yabancı kişinin elinde bulunan oturma statüsünü iptal edebilir (Göç ve Sığınmacı Koruma Yasası 22-4 üncü madde, 1. fıkra).
- Sahte veya başka hileli yollarla, ülkeye giriş reddi sebeplerinin uygulanıp uygulanmayacağına ilişkin göçmenlik denetçisinin değerlendirmesini yanıltarak ülkeye giriş damgası veya eşdeğeri izin alınması.
- Yukarıdaki (1) dışında, sahte veya başka hileli yollarla Japonya’da yürütmeyi amaçladığı faaliyeti gizleyerek ülkeye giriş damgası veya eşdeğeri izin alınması (örneğin basit emekle çalışmayı amaçlayan bir kişinin “Teknik / beşeri bilimler / uluslararası hizmetler” statüsüne tabi faaliyet yürüteceğini beyan etmesi) veya Japonya’da yürütmeyi amaçladığı faaliyet dışındaki hususlarda gerçeğe aykırı beyanla ülkeye giriş damgası veya eşdeğeri izin alınması (örneğin başvuru sahibinin geçmişini gizlemesi).
- (1) veya (2) kapsamına girmeyen hâllerde, gerçeğe aykırı belge sunularak ülkeye giriş damgası veya eşdeğeri izin alınması. Bu bentte başvuru sahibinin kastı aranmaz.
- Sahte veya başka hileli yollarla Japonya’da kalma için özel izin alınması.
- Göç ve Sığınmacı Koruma Yasası Eki Çizelge 1’de sayılan oturma statülerinden biriyle oturan kimse (diplomat; resmi görev; profesörlük; sanatçılık; dini faaliyetler; gazetecilik; üst düzey profesyoneller statüsü; işletme yönetimi; hukuk ve muhasebe hizmetleri; sağlık hizmetleri; araştırmacılık; eğitimcilik/eğitim; mühendislik / beşeri bilimler / uluslararası hizmetler; şirket içi geçici atanma/görevlendirme; bakım/hasta bakımı; gösteri ve eğlence; nitelikli iş gücü; belirli nitelikli iş gücü; mesleki staj eğitimi; kültürel faaliyetler; kısa süreli kalış; öğrenci olarak kalış; eğitim/staj (研修); aile ile birlikte kalış; belirli faaliyetler statüsü) ilgili statüye bağlı faaliyeti yürütmemekte ve başka faaliyetleri yürütmekte veya yürütmeyi amaçlayarak Japonya’da bulunması (meşru bir sebep bulunması hariç). ※1 Ocak 2017 tarihinden itibaren uygulanır.
- Göç ve Sığınmacı Koruma Yasası Eki Çizelge 1’de sayılan oturma statülerinden biriyle oturan kişinin, ilgili statüye bağlı faaliyeti kesintisiz olarak en az üç ay boyunca yürütmemesi (bu faaliyeti yürütmeden oturmasında meşru bir sebep bulunması hariç).
- “Japon vatandaşının eşi vb.” oturma statüsü ile oturan (Japon’un çocukları ile özel evlatlıklar hariç) veya “daimi ikamet sahibinin eşi vb.” oturma statüsü ile oturan (daimi ikamet sahiplerinin çocukları vb. hariç) kişinin, eş olarak yürütmesi gereken faaliyeti kesintisiz olarak altı ay ve daha uzun süre yürütmemesi (meşru bir sebep bulunması hariç).
- Ülkeye giriş veya oturma statüsü değişikliği izniyle yeni orta–uzun dönem oturan haline gelen kişinin, izin verilmesinden itibaren 90 gün içinde adresini Japonya Göç İdaresi başkanına bildirmemesi (bildirmemesi için meşru bir sebep bulunması hariç).
- Orta–uzun dönem oturan kişinin, Japonya Göç İdaresi başkanına daha önce bildirdiği adresden taşındığı tarihten itibaren 90 gün içinde yeni adresini Japonya Göç İdaresi başkanına bildirmemesi (meşru bir sebep bulunması hariç).
- Orta–uzun dönem oturan kişinin Japonya Göç İdaresi başkanına gerçeğe aykırı adres bildirmesi.
Oturma statüsü iptalinin uygulanmayacağı örnekler (meşru sebep bulunması vb.)
İptal nedenine tekabül eden bir durum olsa dahi “meşru bir sebep” varsa iptale konu olunmaz. Somut örnekler Japonya Göç İdaresi’nin yayınladığı materyallerde yer alır.
Oturma statüsü iptali sürecinin akışı
Oturma statüsü iptal edilecekse ülkeye giriş sırasında görevli göçmenlik denetçisinin, iptal işlemine tabi yabancının görüşünü alması öngörülmektedir. İlgili yabancı, görüşme sırasında ifade kullanarak delil sunabilir, belge ibraz edebilir veya belgelerin incelenmesini talep edebilir.
İptal kararlaştırıldığında sonuç, iptalin dayandığı nedene göre değişir.
- (1) veya (2) kapsamındaysa: Doğrudan zorunlu sınır dışı etme sürecinin konusu olunur.
- (3)〜(10) kapsamındaysa: En fazla 30 günle sınırlı olmak üzere çıkış için gerekli süre tayin edilir; bu süre içinde kişisel olarak ülkeden ayrılırsınız. Ancak (5) numaralı bentte düzenlenen hallerden birinde ilgili yabancının kaçacağına dair güçlü makul şüphe varsa doğrudan zorunlu sınır dışı etme sürecinin konusu olunur.
- Tayin edilen sürede ülkeden ayrılınamazsa: Zorunlu sınır dışı etme sürecinin yanı sıra cezai yaptırım riski doğar.
Görüş dinlemesinde hazırlanabilecek ve sunulabilecek belgeler (referans)
Oturma statüsü iptali idari işlem olduğundan yabancının “başvurusu” değildir; bu yüzden yasada tek tek “zorunlu belge listesi” tanımlanmamıştır. Ancak görüş dinlemesi sırasında iptalin önlenmesine ilişkin gerekçe ve hususları ileri sürmek için aşağıdaki belgelerin ibrazı veya gösterimi mümkündür.
- İptale konu olunmama veya meşru bir sebep olduğunu açıklayan ifade özeti veya savunma / durum metni
- Oturma statüsüne bağlı faaliyetin yürütüldüğünü veya daha önce yürütüldüğünü gösteren kanıtlayıcı belgeler (işyeri belgesi, ücret bordroları, sözleşmeler, okula devam belgesi vb.)
- Eş olarak yürütülmesi gereken faaliyetin yürütüldüğünü veya daha önce yürütüldüğünü gösteren kanıtlayıcı belgeler (ikamet kaydı çıktısı, evlenme belgesi, yaşam durumunu açıklayan belgeler vb.)
- İkamet adresinin bildirilmemesi (veya gerçek dışı bildirimi) hususunda meşru bir sebep olduğunu gösteren açıklama ve belgeler
- İptal edilmemesi gerektiğini gösteren diğer delil ve belgeler
※Hangi belgelerin gerektiği konusunda görüş dinlemesi daveti ve göç makamlarının yönergelerine uyunuz. Net olmayan noktalarda yerel çıkış-giriş / ikamet bürosu veya uzman (gyosei-shoshi veya avukat) ile görüşmenizi öneririz.
