Τι είναι η διαδικασία υποχρεωτικής απομάκρυνσης

Σημαντικός ρόλος της Υπηρεσίας Μετανάστευσης είναι η υποχρεωτική απομάκρυνση στο εξωτερικό αλλοδαπών που εμπίπτουν στους λόγους υποχρεωτικής απομάκρυνσης που ορίζει το άρθρο 24 του Νόμου μετανάστευσης — π.χ. παράνομη είσοδος ή παραμονή πέρα από τα όρια της άδειας — προκειμένου να προστατεύονται η ασφάλεια και τα συμφέροντα της χώρας.

Όταν μέσω ελέγχων ή άλλων ενεργειών διαπιστώνεται πιθανή παράβαση του νόμου μετανάστευσης, διεξάγεται με προσοχή διαδικασία μέσω έρευνας παράβασης, εξέτασης παράβασης και προφορικής ακροαμαρχίας, μεταξύ άλλων, προκειμένου να διακριβωθεί η πραγματική κατάσταση και οι περιστάσεις του αλλοδαπού. Οι αλλοδαποί επί των οποίων αποφασίζεται υποχρεωτική απομάκρυνση απομακρύνονται συνήθως ταχέως προς την πολιτιστική χώρα τους.

Επιπλέον, όσοι πληρούν ορισμένες προϋποθέσεις μπορούν να αναχωρήσουν με απλουστευμένη διαδικασία μέσω διαταγής αναχώρησης από τη χώρα. Οι αλλοδαποί που υπάγονται σε λόγους υποχρεωτικής απομάκρυνσης μπορούν επίσης να δηλώσουν ενώπιον της περιφερειακής υπηρεσίας μετανάστευσης την κατάστασή τους (αυτοπαράδοση / δήλωση ενώπιον της αρχής)· εφόσον επιθυμείται ταχεία επιστροφή και το διαβατήριο, τα εισιτήρια κ.λπ. είναι διαθέσιμα, η αναχώρηση προς τη χώρα προορισμού επιταχύνεται.

Κατά τη διαδικασία προβλέπονται επίσης, μεταξύ άλλων, μέτρα επιτήρησης διαβίωσης (διαδικασία χωρίς πλήρη κράτηση, με παραμονή στην κοινωνία), προσωρινή αποφυλάκιση υπό υγειονομικούς ή ανθρωπιστικούς λόγους και αίτηση ειδικής άδειας παραμονής.

※ Τα ανωτέρω βασίζονται στις ανακοινώσεις της Υπηρεσίας Μετανάστευσης όπως «Διαδικασία υποχρεωτικής απομάκρυνσης» και «Διαδικασία υποχρεωτικής απομάκρυνσης και καθεστώς διαταγής αναχώρησης».

Λόγοι υποχρεωτικής απομάκρυνσης

1. Όσοι εισήλθαν στην Ιαπωνία χωρίς έγκυρο διαβατήριο ή με σκοπό να αποβιβαστούν στην ξηρά χωρίς την άδεια πρόσβασης στην ξηρά που χορηγεί ο υπάλληλος ελέγχου εισόδου.
2. Όσοι αποβιβάστηκαν στην ξηρά χωρίς την άδεια που χορηγεί ο υπάλληλος ελέγχου εισόδου.
3. Όσοι τους ανακλήθηκε το καθεστώς διαμονής.
4. Όσοι τους ανακλήθηκε το καθεστώς διαμονής και παραμένουν μετά τη λήξη της περιόδου που απαιτείται για την αναχώρηση.
5. Όσοι πλαστογράφησαν ή χρησιμοποίησαν ή παρείχαν πλαστά έγγραφα σε ξένους ώστε να τους χορηγηθεί άδεια εισόδου, αλλαγή ή ανανέωση καθεστώτος διαμονής κ.λπ.
6. Από τους διαμένοντες στην Ιαπωνία αλλοδαπούς τα ακόλουθα πρόσωπα· 　　
   　　　　
   1. Όσοι διακριβώνεται ρητά ότι παραβίασαν την απαγόρευση δραστηριοτήτων εκτός καθεστώτος και διεξάγουν επιχειρηματική δραστηριότητα ή απασχόληση με αμοιβή.
   　　　　
   2. Όσοι υπερέβησαν την περίοδο διαμονής χωρίς ανανέωση ή αλλαγή (overstay).
   　　　　
   3. Όσοι επιδίδονται σε εμπορία ανθρώπων κ.λπ.
   　　　　
   4. Όσοι καταδικάστηκαν για αδίκημα κατά του νόμου περί διαβατηρίων.
   　　　　
   5. Όσοι καταδικάστηκαν για αδίκημα κατά του νόμου μετανάστευσης.
   　　　　
   6. Όσοι καταδικάστηκαν σε στέρηση ελευθερίας τουλάχιστον ενός έτους για παράβαση του τότε νόμου μητρώου αλλοδαπών.
   　　　　
   7. Ανήλικοι που καταδικάστηκαν σε κάθειρξη ή στέρηση ελευθερίας πέραν των τριών ετών.
   　　　　
   8. Όσοι καταδικάστηκαν για ναρκωτικά αδικήματα.
   　　　　
   9. Όσοι καταδικάστηκαν σε ισόβια ή κάθειρξη ή στέρηση ελευθερίας τουλάχιστον ενός έτους σε άλλες περιπτώσεις.
   　　　　
   10. Όσοι ασχολούνται άμεσα με πορνείο.
   　　　　
   11. Όσοι υποκίνησαν, επέσυραν ή βοήθησαν σε παράνομες αποβιβάσεις ή εισόδους τρίτων.
   　　　　
   12. Όσοι συνιστούν ή εντάσσονται σε πολιτικά σχήματα που επιδιώκουν τη βίαιη ανατροπή του συντάγματος ή της κυβέρνησης ή τα υποστηρίζουν.
   　　　　
   13. Όσοι συστήνουν, εντάσσονται ή διατηρούν στενές σχέσεις με σχήματα όπως τα ακόλουθα: 　　　　　　
       　　　　　　　　
       1. Σχήματα που υποκινούν επίθεση ή ανθρωποκτονία εναντίον δημοσίων λειτουργών επειδή είναι δημόσιοι υπάλληλοι.
       　　　　　　　　
       2. Σχήματα που υποκινούν την παράνομη πρόκληση ζημιών ή καταστροφών σε δημόσιες εγκαταστάσεις.
       　　　　　　　　
       3. Σχήματα που υποκινούν αγωνιστικές δράσεις που παρεμποδίζουν τη λειτουργία μέτρων ασφάλειας σε εργοστάσια κ.λπ.
       　　　　　　
       　　
7. Όσοι δημιούργησαν, διέδωσαν ή εξέθεσαν έγγραφα ή γραφικά για τον σκοπό τέτοιων πολιτικών σχημάτων.
8. Όσοι ο Υπουργός Δικαιοσύνης κρίνει ότι ενήργησαν εναντίον των συμφερόντων της Ιαπωνίας ή της δημόσιας τάξης.
9. Όσοι με καθεστώς σύντομης διαμονής, σε σχέση με διεθνείς αγώνες στην Ιαπωνία, στοχεύουν στην παρενόχληση της ομαλής διεξαγωγής ή της εικόνας των αγώνων και εντός των χώρων διεξαγωγής σκόπιμα δολοφονούν ή τραυματίζουν, επιτίθενται ή εκφοβίζουν πρόσωπα, ή προκαλούν ζημιές σε κτίρια ή άλλα αντικείμενα.
10. Όσοι παραβίασαν τις προϋποθέσεις της άδειας προσωρινής αποβίβασης.
11. Όσοι εμπίπτουν σε λόγους απόρριψης εισόδου, έλαβαν διαταγή αναχώρησης και δεν συμμορφώνονται εγκαίρως.
12. Όσοι παρέμειναν μετά την παρέλευση της επιτρεπόμενης διαμονής κατά τον ελλιμενισμό.
13. Όσοι με επανειλημμένη άδεια πρόσβασης πληρώματος παραμένουν μετά τη λήξη της αναγκαίας περιόδου για αναχώρηση μετά την ανάκληση της άδειας.
14. Όσοι έπαψαν να έχουν ιαπωνική ιθαγένεια ή γεννήθηκαν στην Ιαπωνία ως αλλοδαποί χωρίς καθεστώς διαμονής και παρέμειναν πέραν των 60 ημερών από την απόκτηση ή τη γέννηση χωρίς να αποκτήσουν καθεστώς.
15. Όσοι υπερέβησαν την προθεσμία της επί ταύτη διαταγής αναχώρησης.
16. Όσοι η διαταγή αναχώρησής τους ανεκλήθη λόγω παράβασης των όρων της.
17. Όσους ανακλήθηκε η αναγνώρισή τους ως πρόσφυγες.

Η διαδικασία υποχρεωτικής απομάκρυνσης

Η διαδικασία ακολουθεί την ροή: έρευνα παράβασης → κράτηση → εξέταση → προφορική ακροαμαρχία → ένσταση έναντι του διατάγματος → έκδοση διατάγματος υποχρεωτικής απομάκρυνσης → εκτέλεση διατάγματος. Κατωτέρω συνοπτική περιγραφή.

Ροή της διαδικασίας υποχρεωτικής απομάκρυνσης

1. Έρευνα παράβασης

2. Προσωρινή κράτηση

3. Εξέταση

4. Προφορική ακροαμαρχία

5. Υποβολή ένστασης έναντι της απόφασης

6. Έκδοση διατάγματος υποχρεωτικής απομάκρυνσης

7. Εκτέλεση διατάγματος υποχρεωτικής απομάκρυνσης

Έρευνα παράβασης

Η έρευνα παράβασης διενεργείται από τους αρμοδίους υπαλλήλους φρούρησης των συνοριακών σταθμών εισόδου για τη διακρίβωση αν συντρέχουν λόγοι υποχρεωτικής απομάκρυνσης· περιλαμβάνει ανάκριση υπόπτου και μαρτύρων και, με διατάξεις των δικαστών επαρχιακών ή συνοπτικών δικαστηρίων, έρευνα και κατάσχεση.

Προσωρινή κράτηση

Όταν ο υπάλληλος φρούρησης εισόδου έχει επαρκείς λόγους να υποψιάζεται λόγους υποχρεωτικής απομάκρυνσης και ο αλλοδαπός δεν ανήκει στην κατηγορία στην οποία επιτρέπεται η διαδικασία της διαταγής αναχώρησης από τη χώρα, αιτείται η έκδοση εντάλματος προσωρινής κράτησης από τον αρμόδιο επόπτη ελεγκτή. Εάν επικυρωθεί και εκδοθεί το ένταλμα, επιδεικνύεται στον ύποπτο και αυτός τίθεται σε χώρο κράτησης. Η κράτηση δεν υπερβαίνει τις 30 ημέρες και μπορεί να παραταθεί μέχρι για 30 ημέρες επιπλέον αν υφίστανται επιτακτικοί λόγοι.

Ακόμη και όταν υπάρχουν λόγοι υποχρεωτικής απομάκρυνσης, προσώπους που επιθυμούν επιστροφή στην πατρίδα και εγγράφως εμφανίζονται σε περιφερειακή υπηρεσία μετανάστευσης με δυνατότητα αναχώρησης με ίδια μέσα, και δεν υπάρχουν ποινικά αδικήματα πέρα από παραβίαση του νόμου μετανάστευσης, σε ορισμένες περιπτώσεις δεν επιβάλλεται στερητικό μέσο και η ανάκριση διεξάγεται σε κατοικία.

Εξέταση

Ο υπάλληλος φρούρησης εισόδου εντός 48 ωρών από την κράτηση παραδίδει τον ύποπτο στον υπάλληλο ελέγχου εισόδου μαζί με πρακτικά και αποδεικτικά στοιχεία. Ο παραλαμβάνων διεξάγει εξέταση των στοιχείων και ακούει τον ύποπτο ώστε να διακριβώσει αν συντρέχουν λόγοι υποχρεωτικής απομάκρυνσης. Εάν κριθεί ότι δεν συντρέχουν, ο ύποπτος αποδεσμεύεται άμεσα.

Εάν κριθεί ότι εμπίπτει στην κατηγορία διαταγής αναχώρησης, διεξάγεται η σχετική διαδικασία και ο ύποπτος απελευθερώνεται μετά από την επίδοση της διαταγής. Εάν κριθεί ότι εμπίπτει στους στόχους της υποχρεωτικής απομάκρυνσης, ενημερώνεται για τα δικαιώματα προφορικής ακροαμαρχίας. Εάν αποδεχτεί την πρωτοβάθμια κρίση, εκδίδεται από τον επόπτη ελεγκτή το διάταγμα υποχρεωτικής απομάκρυνσης.

Προφορική ακροαμαρχία

Εάν ο ύποπτος αμφισβητεί την πρώτη κρίση, μπορεί εντός 3 ημερών από την επίδοση της κοινοποίησης να αιτηθεί προφορική ακροαμαρχία ενώπιον ειδικού εξεταστή. Ο ειδικός εξεταστής επιθεωρεί τα έγγραφα, ακούει τον ύποπτο και επαληθεύει αν η κρίση του υπαλλήλου ελέγχου ήταν ορθή. Εάν διαπιστώσει σφάλμα και ότι δεν συντρέχουν λόγοι υποχρεωτικής απομάκρυνσης, ο ύποπτος απελευθερώνεται.

Εάν κριθεί ότι υπάγεται στη διαταγή αναχώρησης, διεξάγεται η σχετική διαδικασία και απελευθερώνεται λαμβάνοντας τη διαταγή. Εάν η πρώτη κρίση για υποχρεωτική απομάκρυνση κριθεί βάσιμη, ενημερώνεται για το δικαίωμα ένστασης προς τον Υπουργό. Εάν ο ύποπτος συμφωνεί με την απόφαση του ειδικού εξεταστή, εκδίδεται από τον επόπτη ελεγκτή το διάταγμα υποχρεωτικής απομάκρυνσης.

Ένσταση έναντι της απόφασης

Εάν ο ύποπτος διαφωνεί με τη δευτεροβάθμια κρίση, εντός 3 ημερών από την κοινοποίηση δύναται να υποβάλει προσφυγή προς τον Υπουργό Δικαιοσύνης. Ο Υπουργός ή ο Διευθυντής της Υπηρεσίας Μετανάστευσης κατόπιν ανάθεσης αρμοδιότητας επιθεωρεί τα έγγραφα και αποφαίνεται γραπτά επί των λόγων της προσφυγής.

Εάν η προσφυγή ευσταθεί και κριθεί ότι δεν συντρέχουν λόγοι υποχρεωτικής απομάκρυνσης, ο ύποπτος απελευθερώνεται· εάν κριθεί ότι εμπίπτει στη διαταγή αναχώρησης, μεταφέρεται στη διαδικασία αυτή και απελευθερώνεται· εάν απορριφθεί η προσφυγή και δεν χορηγείται ειδική άδεια παραμονής, εκδίδεται το διάταγμα υποχρεωτικής απομάκρυνσης από τον επόπτη ελεγκτή. Ακόμη και αν η προσφυγή απορρίπτεται επί των λόγων, ο αρμόδιος αξιωματούχος μπορεί να χορηγήσει ειδική άδεια παραμονής και άμεση αποδέσμευση αν συντρέχουν ειδικές περιστάσεις (π.χ. μόνιμος κάτοικος· προηγούμενος Ιάπωνας υπήκοος με εγγραφή στο μητρώο στην Ιαπωνία· θύμα εμπορίας ανθρώπων κ.λπ.).

Εκτέλεση διατάγματος υποχρεωτικής απομάκρυνσης

Το διάταγμα που εξέδωσε ο επόπτης ελεγκτής εκτελείται από υπάλληλο φρούρησης εισόδου. Ο αποδέκτης του διατάγματος μπορεί, με την άδεια του διευθυντή της κράτησης αλλοδαπών ή του επόπτη ελεγκτή, να αναχωρεί από την Ιαπωνία με δικά του έξοδα· διαφορετικά πραγματοποιείται επαναπατρισμός στην πολιτιστική χώρα.

Όσοι μπορούν να καταβάλλουν οι ίδιοι τα έξοδα επαναπατρισμού ή τυγχάνουν οικονομικής υποστήριξης συχνά αναχωρούν εντός περίπου 10–14 ημερών ακόμα και αν τελούν σε κράτηση· σε άλλες περιπτώσεις, όταν τα έξοδα καλύπτονται από τον δημόσιο προϋπολογισμό, η κράτηση μπορεί να παραταθεί επί μακρόν.

Προϋποθέσεις αίτησης (βασικά καθεστώτα που συνδέονται με τη διαδικασία υποχρεωτικής απομάκρυνσης)

Αίτηση ειδικής άδειας παραμονής

• Υποκείμενα διαδικασίας: αλλοδαποί που εμπίπτουν σε λόγους υποχρεωτικής απομάκρυνσης (Νόμος μετανάστευσης άρθρο 24).
• Περίοδος υποβολής: από την κράτηση με ένταλμα (συμπεριλαμβανομένης της περιπτώσεως που έχει χορηγηθεί προσωρινή αποφυλάκιση ή έχουν επιβληθεί μέτρα επιτήρησης) έως την έκδοση του διατάγματος υποχρεωτικής απομάκρυνσης.
• Ο Υπουργός Δικαιοσύνης μπορεί κατ’ εξαίρεση να χορηγήσει άδεια διαμονής κατά το άρθρο 50 αν συντρέχει ένα από τα ακόλουθα:
  χορήγηση άδειας μόνιμου κατοίκου / προγενέστερη ιαπωνική ιθαγένεια με δηλωμένη εγγραφή στην Ιαπωνία / διαμονή υπό τον έλεγχο τρίτων λόγω εμπορίας ανθρώπων / αναγνώριση ως πρόσφυγα ή ως δικαιούχου συμπληρωματικής προστασίας / έτερες ειδικές περιστάσεις κατά την κρίση του Υπουργού.

Αίτηση προσωρινής αποφυλάκισης

• Υποκείμενα διαδικασίας: αλλοδαποί που κρατούνται κατόπιν εντάλματος ή διατάγματος υποχρεωτικής απομάκρυνσης.
• Προϋπόθεση έγκρισης: όταν κρίνεται εύλογη η προσωρινή άρση της κράτησης για λόγους υγείας, ανθρωπιστικούς ή ανάλογους· πρέπει να συντρέχουν λόγοι ικανοί να δικαιολογούν την άμεση διά του προσωρινού μέτρου αποφυλάκιση χωρίς επιτήρηση.
• Αιτητής: ο κρατούμενος, ο αντιπρόσωπός του, επίτροπος, σύζυγος, συγγενείς ευθείας γραμμής ή αδέλφια. Απαιτείται εγγυητής.

Αίτηση μέτρων επιτήρησης διαβίωσης

• Υποκείμενα διαδικασίας: αλλοδαποί που τελούν σε κράτηση κατόπιν εντάλματος ή διατάγματος υποχρεωτικής απομάκρυνσης (συμπεριλαμβανομένων των τελούντων σε προσωρινή αποφυλάκιση).
• Πριν από την έκδοση διατάγματος υποχρεωτικής απομάκρυνσης: όταν ο επόπτης ελεγκτής συνολικά αξιολογώντας τον κίνδυνο φυγής ή απόκρυψης στοιχείων και τις συνέπειες της κράτησης κρίνει εύλογη την προώθηση της διαδικασίας χωρίς κράτηση και έχει επιλεγεί επόπτης διαβίωσης.
• Μετά από την έκδοση διατάγματος υποχρεωτικής απομάκρυνσης: όταν κρίνεται εύλογο να μην υπάρχει κράτηση μέχρι να καταστεί δυνατός ο επαναπατρισμός και έχει επιλεγεί επόπτης διαβίωσης.
• Ο επόπτης διαβίωσης επιλέγεται μεταξύ συγγενών, γνωστών, πρώην εργοδοτών, υποστηρικτικών οργανώσεων, δικηγόρου ή διοικητικού συμβούλου που αποδέχεται τις υποχρεώσεις.

Προφορική ακροαμαρχία · ένσταση

• Προφορική ακροαμαρχία: εάν ο ύποπτος επικαλείται σφάλμα της πρώτης κρίσης για υποχρεωτική απομάκρυνση, μπορεί εντός 3 ημερών από την κοινοποίηση να ζητήσει προφορική ακροαμαρχία από τον ειδικό εξεταστή.
• Ένσταση προς τον Υπουργό: εάν διαφωνεί με την απόφαση του ειδικού εξεταστή, μέσα σε 3 ημέρες από την κοινοποίηση υποβάλλει στον επόπτη ελεγκτή γραπτή δήλωση με τα αιτιολογημένα σημεία αμφισβήτησης προς τον Υπουργό Δικαιοσύνης.

Κατάλογος τεκμηρίων (αίτησης σε σχέση με υποχρεωτική απομάκρυνση)

Αίτηση ειδικής άδειας παραμονής

※ Τα έγγραφα σε ξένες γλώσσες μπορεί να απαιτούν κατά κανόνα μετάφραση στα ιαπωνικά. Λεπτομέρειες: Υπηρεσία Μετανάστευσης, «Αίτηση ειδικής άδειας παραμονής».

Αίτηση προσωρινής αποφυλάκισης

※ Για παράταση διάρκειας προσωρινής αποφυλάκισης, αλλαγή κατοικίας ή επέκταση του επιτρεπόμενου χώρου κινήσεων απαιτούνται ξεχωριστές αιτήσεις και δικαιολογητικά. Χωρίς τέλος. Λεπτομέρειες: «Αιτήσεις σχετικές με την προσωρινή αποφυλάκιση» (Υπηρεσία Μετανάστευσης).

Αίτηση μέτρων επιτήρησης διαβίωσης

※ Ορισμένες περιπτώσεις απαιτούν την κατάθεση εγγύησης. Χωρίς τέλος διαδικασίας. Λεπτομέρειες: «Αιτήσεις σχετικές με την επιτήρηση διαβίωσης».

Κάθε αίτηση υποβάλλεται στην περιφερειακή υπηρεσία μετανάστευσης όπου τελεί η κράτηση ή στην οποία ασκούνται τα μέτρα προσωρινής αποφυλάκισης ή επιτήρησης. Οι ώρες και η διαδικασία ποικίλλουν· για την πλησιέστερη αρχή ανατρέξτε στην Ιστοσελίδα περιφερειακών υπηρεσιών μετανάστευσης.