ဒုက္ခသည်အသိအမှတ်ပြုခြင်း၏ အကျုံးဝင်သူများ

အောက်ပါကဲ့သို့သောသူများသည် ဒုက္ခသည်အသိအမှတ်ပြုခြင်း၏ အကျုံးဝင်သူများ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

• ဒုက္ခသည်သဘောတူစာချုပ်အရ ဒုက္ခသည်：လူမျိုး၊ ဘာသာရေး၊ နိုင်ငံသားဖြစ်မှု၊ သီးခြားလူမှုအဖွဲ့အစည်း၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်မှု သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးအမြင်ကို အကြောင်းပြု၍ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခံရနိုင်ခြေအပေါ် ခိုင်လုံသောကြောက်ရွံ့မှုရှိသောကြောင့် မိမိနိုင်ငံပြင်ပတွင် ရှိနေပြီး ထိုနိုင်ငံ၏ ကာကွယ်မှုကို မရရှိနိုင်သူ သို့မဟုတ် မရယူလိုသူ။
• ဖြည့်စွက်ကာကွယ်မှုခံယူသူ：အထက်ပါ “အကြောင်းရင်း ၅ မျိုး” နှင့် မကိုက်ညီသော်လည်း မိမိနိုင်ငံသို့ ပြန်ပါက သေဒဏ်၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု သို့မဟုတ် အခြား လူမဆန်သော ဆက်ဆံမှုများကို ခံရနိုင်ခြေရှိသူ（စစ်ရေးပဋိပက္ခကြောင့် ထွက်ပြေးလာသူများ စသည်）။ ဒုက္ခသည်သဘောတူစာချုပ်အပြင် အခြားအကြောင်းရင်းများကြောင့် ကာကွယ်မှုလိုအပ်သူများအတွက် စနစ်ဖြစ်ပါသည်။

လျှောက်ထားမှုအဆင့်ဆင့်နှင့် နေထိုင်ခွင့်အဆင့်အတန်း

ဒုက္ခသည်အသိအမှတ်ပြုခြင်း（သို့မဟုတ် ဖြည့်စွက်ကာကွယ်မှုခံယူသူအသိအမှတ်ပြုခြင်း）လျှောက်ထားမှုကို နေထိုင်ရာဒေသကို တာဝန်ယူသော ဒေသဆိုင်ရာ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးရုံးသို့ ကိုယ်တိုင်သွားရောက်ကာ လျှောက်လွှာနှင့်အတူ ဒုက္ခသည်（သို့မဟုတ် ဖြည့်စွက်ကာကွယ်မှုခံယူသူ）ဖြစ်ကြောင်း ပြသသည့် အထောက်အထားများ၊ ပတ်စ်ပို့ သို့မဟုတ် ခရီးသွားစာရွက်စာတမ်းများ စသည်တို့ကို တင်ပြ・ပြသ၍ လုပ်ဆောင်ရပါသည်။ လျှောက်ထားသူကိုယ်တိုင် အထောက်အထားဖြင့် သက်သေပြရန် လိုအပ်ပါသည်။

လျှောက်ထားနေစဉ်နှင့် စစ်ဆေးဆုံးဖြတ်ချက်ထွက်သည်အထိ နေထိုင်မှုဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်ပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်။

• နေထိုင်ခွင့်အဆင့်အတန်းမရှိသူများ（တရားမဝင်ကျန်ရှိနေသူ စသည်）：သတ်မှတ်လိုအပ်ချက်များ ပြည့်မီပါက “ယာယီနေထိုင်ခွင့်” ပေးအပ်နိုင်ပြီး မူအားဖြင့် ၆ လအတွင်း ပြည်နှင်ဒဏ်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို ရပ်ဆိုင်းထားကာ ဥပဒေနှင့်အညီ နေထိုင်နိုင်ပါသည်။ သက်တမ်းကို သက်တမ်းတိုးလျှောက်ထားခြင်းဖြင့် ဆက်လက်တိုးနိုင်ပါသည်။
• ရှိပြီးသား နေထိုင်ခွင့်အဆင့်အတန်းရှိသူများ：နေထိုင်ခွင့်အဆင့်အတန်းကို “သတ်မှတ်လုပ်ဆောင်မှု（၆ လ）” သို့ ပြောင်းလဲနိုင်သည့်အခါများ ရှိပါသည်။ စစ်ဆေးမှုမပြီးသေးပါက သက်တမ်းတိုးရန် လိုအပ်ပါသည်။

※၂၀၂၄ ခုနှစ် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေပြင်ဆင်ချက်အရ ဒုက္ခသည်အသိအမှတ်ပြုလျှောက်ထားမှုကို တတိယအကြိမ်နှင့်အထက် ပြုလုပ်သူများအတွက် ပြည်နှင်ဒဏ်အကောင်အထည်ဖော်မှုကို ရပ်ဆိုင်းမထားနိုင်သည့် အခါများ ရှိပါသည်။

အသိအမှတ်ပြုခံရသည့်အခါ ပေးအပ်မည့် နေထိုင်ခွင့်အဆင့်အတန်း

ဒုက္ခသည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရသူ သို့မဟုတ် ဖြည့်စွက်ကာကွယ်မှုခံယူသူအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရသူများသည် မူအားဖြင့် နေထိုင်ခွင့်အဆင့်အတန်း “ရေရှည်နေထိုင်သူ” ကို ပေးအပ်ခံရပါသည်။ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအရ “ရေရှည်နေထိုင်သူ” ခွင့်ပြုနိုင်သည့် အခါများလည်း ရှိပါသည်။ မည်သည့်အခြေအနေတွင်မဆို ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တည်ငြိမ်စွာ နေထိုင်・အလုပ်လုပ်ကိုင်ရန်အတွက် နေထိုင်ခွင့်အဆင့်အတန်းဖြစ်ပါသည်။

ဒုက္ခသည်အသိအမှတ်ပြုခံရသူများ၏ အဓိကအကျိုးကျေးဇူးများ

ဒုက္ခသည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရပါက အောက်ပါကဲ့သို့သော အကျိုးကျေးဇူးများ ရှိပါသည်။

① အမြဲတမ်းနေထိုင်ခွင့် လိုအပ်ချက်များ လျှော့ပေါ့ခြင်း

အမြဲတမ်းနေထိုင်ခွင့်အတွက် ပုံမှန်အားဖြင့် “လွတ်လပ်စွာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုနိုင်ရန် လုံလောက်သော ပိုင်ဆိုင်မှု သို့မဟုတ် ကျွမ်းကျင်မှုရှိခြင်း” ကို လိုအပ်သော်လည်း ဒုက္ခသည်အသိအမှတ်ပြုခံရသူ（နှင့် ဖြည့်စွက်ကာကွယ်မှုခံယူသူအသိအမှတ်ပြုခံရသူ）များသည် ဤလိုအပ်ချက်ကို မပြည့်မီသော်လည်း တရားရေးဝန်ကြီး၏ အမြင်ဆုံးဖြတ်ချက်အရ အမြဲတမ်းနေထိုင်ခွင့်ရရှိနိုင်သည့် အခွင့်အလမ်း ရှိပါသည်။

② ဒုက္ခသည်ခရီးသွားသက်သေခံစာ ထုတ်ပေးခြင်း

ဒုက္ခသည်များတွင် ပတ်စ်ပို့မရှိသောအခါများသောကြောင့် အစားထိုးအဖြစ် “ဒုက္ခသည်ခရီးသွားသက်သေခံစာ” ကို ထုတ်ပေးပါသည်။ သက်တမ်းရှိနေစဉ် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ခွာခြင်း・ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခြင်းကို အကြိမ်ကြိမ် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်（ဖြည့်စွက်ကာကွယ်မှုခံယူသူများအတွက် ဒုက္ခသည်ခရီးသွားသက်သေခံစာ မထုတ်ပေးဘဲ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခွင့်စာ၏ အကျုံးဝင်သူ ဖြစ်ပါသည်）。

③ ဒုက္ခသည်သဘောတူစာချုပ်အရ အခွင့်အရေးများ

နိုင်ငံသားပင်စင်၊ ကလေးပြုစုထောက်ပံ့ကြေး၊ လူမှုဖူလုံရေးထောက်ပံ့ကြေး စသည်တို့ကဲ့သို့ ဂျပန်နိုင်ငံသားများနှင့် တူညီသော လူမှုဖူလုံရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများကို အသုံးပြုနိုင်သည့် အခါများ ရှိပါသည်။

ဖြည့်စွက်ကာကွယ်မှုခံယူသူ အသိအမှတ်ပြုစနစ်ဆိုသည်မှာ

ဂျပန်နိုင်ငံသည် ဒုက္ခသည်သဘောတူစာချုပ်အရ လူမျိုး・ဘာသာရေး・နိုင်ငံသားဖြစ်မှု・သီးခြားလူမှုအဖွဲ့အစည်း・နိုင်ငံရေးအမြင် ဟူသော အကြောင်းရင်း ၅ မျိုးကြောင့် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခံရနိုင်ခြေရှိသူများကို “ဒုက္ခသည်” အဖြစ် ကာကွယ်လာခဲ့ပါသည်။ သို့သော် ဤအကြောင်းရင်း ၅ မျိုးနှင့် မကိုက်ညီသော်လည်း မိမိနိုင်ငံသို့ ပြန်ပါက အသက်အန္တရာယ်၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု၊ လူမဆန်သော ဆက်ဆံမှု၊ စစ်ရေးပဋိပက္ခကြောင့် ခွဲခြားမှုမရှိသော အကြမ်းဖက်မှု စသည်တို့ကို ခံရနိုင်ခြေရှိသူများလည်း ရှိပါသည်（စစ်ရေးပဋိပက္ခကြောင့် ထွက်ပြေးလာသူများ စသည်）。

ထိုကဲ့သို့ “သဘောတူစာချုပ်အရ ဒုက္ခသည်မဟုတ်သော်လည်း အလားတူ ကာကွယ်မှုလိုအပ်သူများ” ကို သေချာစွာ ကာကွယ်နိုင်ရန် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ ဖြည့်စွက်ကာကွယ်မှုခံယူသူ အသိအမှတ်ပြုစနစ် ကို စတင်ခဲ့ပါသည်။ ဒုက္ခသည်သဘောတူစာချုပ်အရ ကာကွယ်မှုကို “ဖြည့်စွက်” ပေးသည့် စနစ်ဖြစ်ပြီး အသိအမှတ်ပြုခံရပါက နေထိုင်ခွင့်အဆင့်အတန်း “ရေရှည်နေထိုင်သူ” ကို ပေးအပ်ခံရကာ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တည်ငြိမ်စွာ နေထိုင်・အလုပ်လုပ်ကိုင်နိုင်မည့် လမ်းကြောင်းပွင့်လာပါသည်။

ဖြည့်စွက်ကာကွယ်မှု၏ အဓိကအချက်များ

• ဒုက္ခသည်သဘောတူစာချုပ်၏ “နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခံရသည့် အကြောင်းရင်း ၅ မျိုး” နှင့် မကိုက်ညီသော်လည်း နိုင်ငံတကာလူ့အခွင့်အရေးဥပဒေ（ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုတားမြစ်ရေးသဘောတူစာချုပ်・နိုင်ငံရေးနှင့် နိုင်ငံသားအခွင့်အရေးဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာသဘောတူစာချုပ် စသည်）နှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်လျှင် ပြန်ပို့ပါက ပြင်းထန်သော ထိခိုက်မှုခံရနိုင်ခြေရှိသူများကို ကာကွယ်ပါသည်။
• “လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု” ကဲ့သို့သော အမြင်ဆုံးဖြတ်ချက်မဟုတ်ဘဲ ဥပဒေအပေါ် အခြေခံသော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအဖြစ် စစ်ဆေး・အသိအမှတ်ပြုမှု ပြုလုပ်ပါသည်။
• အသိအမှတ်ပြုပြီးနောက် ဒုက္ခသည်များနှင့် အလားတူ ရေရှည်နေထိုင်သူအဖြစ် နေထိုင်ခွင့်၊ အမြဲတမ်းနေထိုင်ခွင့်လိုအပ်ချက် လျှော့ပေါ့ခြင်း၊ အခြေချနေထိုင်ရေးပံ့ပိုးမှုအစီအစဉ်တွင် ပါဝင်နိုင်သည့် အခွင့်အလမ်း စသည်တို့ကို ရရှိပါသည်။

ဒုက္ခသည်အသိအမှတ်ပြုခြင်းနှင့် ဖြည့်စွက်ကာကွယ်မှု နှိုင်းယှဉ်ချက်

စနစ်နှစ်ခုစလုံးသည် “မိမိနိုင်ငံသို့ ပြန်သွားပါက အန္တရာယ်ရှိသူများ” ကို ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကာကွယ်ရန် ရည်ရွယ်ထားပါသည်။ ကွာခြားချက်များကို အောက်ပါဇယားတွင် စုစည်းထားပါသည်။

အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် “ဘာကြောင့် ကာကွယ်မှုလိုအပ်သနည်း” ဟူသော အကြောင်းရင်းသည် ဒုက္ခသည်သဘောတူစာချုပ်၏ အကြောင်းရင်း ၅ မျိုးနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိမရှိ အပေါ် မူတည်၍ ဒုက္ခသည်အသိအမှတ်ပြုခြင်း သို့မဟုတ် ဖြည့်စွက်ကာကွယ်မှုခံယူသူအသိအမှတ်ပြုခြင်းအဖြစ် ခွဲခြားပါသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ အသိအမှတ်ပြုခံရပါက နေထိုင်ခွင့်အဆင့်အတန်း “ရေရှည်နေထိုင်သူ” ကို ပေးအပ်ခံရပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တည်ငြိမ်သောဘဝကို စတင်တည်ဆောက်နိုင်မည့် အခြေခံကို ရရှိပါသည်။

ဖြည့်စွက်ကာကွယ်မှုခံယူသူအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရသူများအကြောင်း

ဖြည့်စွက်ကာကွယ်မှုခံယူသူအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရသူများသည်လည်း မူအားဖြင့် နေထိုင်ခွင့်အဆင့်အတန်း “ရေရှည်နေထိုင်သူ” ကို ပေးအပ်ခံရပြီး အမြဲတမ်းနေထိုင်ခွင့်လိုအပ်ချက် လျှော့ပေါ့ခြင်း၊ အခြေချနေထိုင်ရေးပံ့ပိုးမှုအစီအစဉ်တွင် ပါဝင်နိုင်သည့် အခွင့်အလမ်း စသည်တို့ကဲ့သို့ ဒုက္ခသည်များနှင့် အလားတူသော ကာကွယ်မှုကို ရရှိနိုင်ပါသည်။ သို့သော် ဒုက္ခသည်ခရီးသွားသက်သေခံစာကို ထုတ်ပေးခြင်းမရှိဘဲ နိုင်ငံပြင်ပထွက်ခွာခြင်း・ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခြင်းအတွက် ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခွင့်စာ ကို ရယူ၍ အသုံးပြုရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ယာယီနေထိုင်ခွင့်ရရှိထားသည့်ကာလအတွင်း နေထိုင်ရာနေရာ သို့မဟုတ် သွားလာလှုပ်ရှားနိုင်သည့် ဧရိယာများတွင် ကန့်သတ်ချက်ရှိနိုင်ပြီး ဒုက္ခသည်စစ်ဆေးရေးအရာရှိမှ ခေါ်ယူသည့်အခါ ရုံးတက်ရောက်ရန် တာဝန် စသည်တို့ ရှိပါသည်။ အသိအမှတ်ပြုပြီးနောက် “ဖြည့်စွက်ကာကွယ်မှုခံယူသူ အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်” ကို ထုတ်ပေးပြီး အမျိုးမျိုးသော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများတွင် သက်သေအဖြစ် လိုအပ်သည့်အခါ ပြသရပါသည်။

ကိုးကားချက်များ（တရားဝင်・အထောက်အကူပြု အချက်အလက်）

• လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဌာန：ဖြည့်စွက်ကာကွယ်မှုခံယူသူ အသိအမှတ်ပြုစနစ်
• လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဌာန：ဒုက္ခသည်အသိအမှတ်ပြုလုပ်ထုံးလုပ်နည်း・ဖြည့်စွက်ကာကွယ်မှုခံယူသူအသိအမှတ်ပြုလုပ်ထုံးလုပ်နည်း
• အသိအမှတ်ပြု NPO ဒုက္ခသည်ကူညီရေးအသင်း：ဖြည့်စွက်ကာကွယ်မှုဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။